Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

FM nr. 4/2018

Een filosoof op veldwerk

Florentijn van Rootselaar
Filosoof, journalist, schrijver

Hoe kunnen we op onze aarde leven in een tijd van klimaatcrisis? Florentijn van Rootselaar sprak erover met de grote denkers van deze tijd. Een essay over een nieuwe verhouding tot de natuur, over spel en ernst.

Filosoof en redacteur Florentijn van Rootselaar is te gast op ons internationale filosofiefestival Thinking Planet. Daar zal hij uitvoerig ingaan op het leven in tijden van de klimaatcrisis. Hij vraagt zich af hoe we ons weer in een nieuwe tederheid tot de aarde kunnen verhouden. Mis niets van het festival en koop hier uw tickets.

De smaak van slijm en aarde. Wormen hebben iets wat wijnkenners een uitgesproken terroir noemen, zo leer ik tijdens een boswandeling. Je proeft de sporen van de plaats waar ze in de grond zitten – van de aarde, de lucht en ook het klimaat. Pieren uit de Chablis hebben een minerale afdronk; die uit Picardië zijn muf – verrotting en verhakseld hout.

Tekst loopt door onder afbeelding

Illustratie: StudioVonq

Mijn wandel- en denkgenoot Charles Foster – Oxford-ethicus, succesvol advocaat en dierenchirurg – verliet de geciviliseerde wereld en kwam dichter bij de aarde door dier te worden. Hij leefde met zijn zoon in de Black Mountains van Wales, als das – hij woonde in een zelfgegraven dassenhol en at het dassenmenu: wormen. Kruipend in het dichtbegroeide bos oriënteerde hij zich steeds minder met zijn zicht, en verliet zich op zijn reukvermogen. De Engelsman was een otter in de rivieren in Exmoor, liet zich als edelhert opjagen door een hond en zweefde door de lucht als een gierzwaluw. Als stadsvos in Londen at hij het stadsvossenmenu: curry en pizzapunten, in vuilnisbakken achtergelaten. 

Foster noemt zijn leven als dier ‘filosofisch veldwerk’. Met die benaming verkocht hij het aan zijn collega’s, zei hij lachend tegen me. Die woorden spraken me wel aan: de paden op, de lanen in – als filosoof. En het was ook de Engelse lach waarmee hij de woorden uitsprak, de ironie. Daarom besloot ik mijn boek, waar Foster een prominente rol in speelt, ook Filosofisch veldwerk te noemen. Ondertitel: Grote filosofen van nu over leven in barre tijden.

Hoewel de ondertitel misschien anders doet vermoeden, zou ik die ironie vaker tegenkomen tijdens het schrijven. Ironie, spel – dat zijn misschien wel de beste vormen om over die barre tijden te filosoferen, ook al denk je daar niet meteen aan als het gaat over barre zaken als de opwarming van de aarde. Het punt is: iedereen weet allang wat hij daarvan vindt – hoe meer debatten we voeren, hoe meer feiten we krijgen, hoe meer de hakken in het zand gaan. Misschien werkt spel dan wel?
Daar komt bij: we hebben het spel nodig om onze wereld opnieuw te leren kennen en voelen. Die is namelijk op een ingrijpende manier veranderd volgens de denkers met wie ik sprak voor mijn boek. Het is zoals de Franse filosoof Bruno Latour tegen me zei: altijd resoneerden we mee met de wereld, bouwden we politieke instituten zoals de natiestaat om die wereld bewoonbaar te maken. Maar nu lopen we wat kortademig achter die wereld aan. Onze verbeelding schiet tekort, en daarmee ook de bouwwerken die we bouwen om de wereld bewoonbaar te maken.

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden