Home De eerste studente

De eerste studente

Door Daan Roovers op 30 april 2014

Cover van 02-2012
02-2012 Filosofie magazine Lees het magazine

‘Wetenschap strekt de mens zo tot eer, dat het gerechtvaardigd is te stellen dat ze voor allen en iedereen bereikbaar moet zijn’, schreef de zeventiende- eeuwse Anna Maria van Schurman. Verstand heeft geen geslacht, aldus deze zeer begaafde vrouw – die op haar derde jaar al de Bijbel las. Ze dichtte, schilderde en publiceerde in zeven talen. Van Schurman was de eerste Nederlandse vrouw die werd toegelaten aan de universiteit, in 1631. Beroemd is het verhaal dat zij de colleges moest bijwonen vanachter een houten schot, om de mannelijke studenten niet af te leiden.

In Utrecht leerde Van Schurman René Descartes kennen. Descartes was zeer onder de indruk van haar, maar keert zich een paar jaar later van haar af. Ze is ‘bedorven geraakt’ en houdt zich te zeer ‘bezig met theologische controversen’. Die verwijdering was wederzijds. Net als veel van haar tijdgenoten had Van Schurman moeite met Descartes’ filosofie, waarin hij openlijk aan het bestaan van God twijfelde, en waarmee hij de grondlegger van het latere mechanistische wereldbeeld zou worden. Tegenover die mechanistische visie – waarin lichaam en ziel ontkoppeld worden – stelde Van Schurman dat de fysieke werkelijkheid wel degelijk bezield is en een doel in zich draagt. Gevoel, intuïtie en spiritualiteit worden ten onrechte overschaduwd door de wetenschappelijke methode die Descartes voorstaat.

Descartes heeft de wereld voor ons ontzield, en daarmee de basis gelegd voor een vliegende start van de natuurwetenschap. Maar van ‘de ziel’ zij we nog altijd niet verlost; die is dit jaar het thema van de Maand van de Filosofie. En in het kader daarvan willen wij van u weten: wat bezielt u? En wat is dat dan, die bezieling? Is die een vorm van inspiratie, van kennis, vooral een ervaring of iets heel anders? Zie verder de oproep op pag. 12.

Anna Maria van Schurman is een van de vrouwen uit 100 vrouwelijke filosofen – een groots overzichtswerk dat in maart verschijnt. Vanaf pag. 54 vindt u een voorpublicatie hieruit.
 

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Relevante berichten

Weekendlijstje Spijt
Weekendlijstje Spijt

Weekendlijstje Spijt

Bij zijn bezoek aan Congo op 8 juni betuigde de Belgische koning Filip spijt voor de Belgische wandaden tijdens de koloniale overheersing. Hoewel officiële excuses ontbraken, werd deze spijtbetuiging geprezen als een stap in de goede richting. Maar kun je wel excuses maken voor iets wat je zelf niet gedaan hebt? Wat betekent spijt hebben eigenlijk en waar dient het voor? In dit weekendlijstje vindt u vijf artikelen over spijt.

Lees meer
Kunstmatige intelligentie
Kunstmatige intelligentie
Bewustzijn

Een zelfbewuste computer is onze favoriete nachtmerrie

Een softwareontwikkelaar van Google veroorzaakte een media-storm door te stellen dat zijn werkgever gebruikmaakt van een zelfbewuste chatbot. Maar is dat wel mogelijk? En wat betekent het dat we computers ontwikkelen die ons kunnen doen geloven dat ze bewust zijn?

Lees meer
Woede
Woede

Weekendlijstje: Woede

Een groep woedende boeren trok afgelopen week naar het huis van minister Van der Wal om hun onvrede te uiten over de nieuwe stikstofmaatregelen van het kabinet. Hoewel er in de maatschappij begrip lijkt te bestaan voor de boosheid bij boeren, klinkt er ook kritiek op de manier waarop zij deze boosheid uiten. Wat is woede, hoe gaan er mee om en kunnen we het positief inzetten? Daarover meer in dit weekendlijstje.  

Lees meer
Verbeelding
Verbeelding

Weekendlijstje verbeelding

Kinderen fantaseren de wonderlijkste verhalen bij elkaar. Als volwassenen raken we die kinderlijke fantasie vaak een beetje uit kwijt. Zonde, want we kunnen veel leren van onze eigen verbeelding. Dit weekend een lijstje over fantasie en verbeelding.

Lees meer