Home Coronafeestjes

Coronafeestjes

Door Alicja Gescinska op 22 januari 2021

Coronafeestjes
Cover van 02-2021
02-2021 Filosofie magazine Lees het magazine

Dit artikel krijgt u van ons cadeau

Wilt u onbeperkt toegang tot de artikelen op Filosofie.nl? U bent al abonnee vanaf €4,99 per maand. Sluit hier een abonnement af en u heeft direct toegang.

Waarom lappen sommige mensen de coronamaatregelen zo makkelijk aan hun laars? Het gros van de samen­leving houdt zich fatsoenlijk aan de restricties die ons worden opgelegd. Toch gaat er geen dag voorbij of je hoort van mensen die dat niet doen, van lockdownfeestjes tot orgiën – in België blijken seksfeestjes dezer dagen hot te zijn. En wat te denken van de wel heel bijzondere ‘coronafeestjes’ in de VS? Daar komen jongeren samen, wetende dat een van hen besmettelijk is. En de eerstvolgende die enkele dagen later ook positief test, krijgt een krat bier, of duizend dollar, of een andere bekroning voor zijn besmetting.

In België blijken seksfeestjes dezer dagen hot te zijn

De gangbare verklaringen voor dit gedrag zijn meestal niet toereikend. Ze verwijzen naar het slechte karakter, de psychologische mankementen of het morele verval van hen die zich hieraan bezondigen. #gebrekaannormbesef, tweette een bekende Vlaamse sportjournalist na het zoveelste bericht over betrapte feestvierende voetballers.

Zelf moet ik denken aan wat in de economische filosofie sinds vele jaren bekendstaat als moral hazard. Er bestaat geen goede Nederlandse vertaling voor. Meestal spreekt men van risicogedrag, maar dat dekt de morele lading niet. Moral hazard is een term die in de negentiende eeuw opkwam in het verzekeringswezen. Wanneer mensen verzekerd zijn voor mogelijke schadelijke gevolgen van bepaalde daden voelen ze zich minder geremd om tot die daden over te gaan. Als je de negatieve gevolgen van je gedrag niet zelf hoeft te dragen, maar er wel de positieve vruchten van kunt plukken, zul je meer geneigd zijn om risico te nemen, en misschien zelfs gevaarlijk en moreel bedenkelijk te handelen.

Van het verzekeringswezen is de term ‘moral hazard’ overgewaaid naar de filosofie. Hij wordt er gekoppeld aan vraagstukken over individuele verantwoordelijkheid en toegepast op allerhande maatschappelijke problemen. Ons schadelijk gedrag inzake milieu en klimaat is een goed voorbeeld van het betreffende psychologische mechanisme: de kosten van onze schadelijke handelingen hebben we doorgeschoven naar anderen, naar volgende generaties, om er zelf vrolijk de vruchten van te genieten.

Mensen die coronaregels met voeten treden, doen dat omdat ze er persoonlijk weinig kwalijke gevolgen van denken te hoeven dragen. Moral hazard is iets typisch menselijks, waartoe velen van ons in bepaalde omstandigheden en onder bepaalde voorwaarden neigen. Dat is geen excuus en allerminst een vrijbrief voor zulk gedrag, maar wel een verklarende factor. Deze eigenschap van onze psychologie sluit egoïsme, opportunisme en een slecht karakter overigens niet uit. Maar ze noopt ons wel om zelf in de spiegel te kijken, voordat we met de vinger naar anderen wijzen.

Relevante berichten

Weekendlijstje Spijt
Weekendlijstje Spijt

Weekendlijstje Spijt

Bij zijn bezoek aan Congo op 8 juni betuigde de Belgische koning Filip spijt voor de Belgische wandaden tijdens de koloniale overheersing. Hoewel officiële excuses ontbraken, werd deze spijtbetuiging geprezen als een stap in de goede richting. Maar kun je wel excuses maken voor iets wat je zelf niet gedaan hebt? Wat betekent spijt hebben eigenlijk en waar dient het voor? In dit weekendlijstje vindt u vijf artikelen over spijt.

Lees meer
Kunstmatige intelligentie
Kunstmatige intelligentie
Bewustzijn

Een zelfbewuste computer is onze favoriete nachtmerrie

Een softwareontwikkelaar van Google veroorzaakte een media-storm door te stellen dat zijn werkgever gebruikmaakt van een zelfbewuste chatbot. Maar is dat wel mogelijk? En wat betekent het dat we computers ontwikkelen die ons kunnen doen geloven dat ze bewust zijn?

Lees meer
Woede
Woede

Weekendlijstje: Woede

Een groep woedende boeren trok afgelopen week naar het huis van minister Van der Wal om hun onvrede te uiten over de nieuwe stikstofmaatregelen van het kabinet. Hoewel er in de maatschappij begrip lijkt te bestaan voor de boosheid bij boeren, klinkt er ook kritiek op de manier waarop zij deze boosheid uiten. Wat is woede, hoe gaan er mee om en kunnen we het positief inzetten? Daarover meer in dit weekendlijstje.  

Lees meer
Verbeelding
Verbeelding

Weekendlijstje verbeelding

Kinderen fantaseren de wonderlijkste verhalen bij elkaar. Als volwassenen raken we die kinderlijke fantasie vaak een beetje uit kwijt. Zonde, want we kunnen veel leren van onze eigen verbeelding. Dit weekend een lijstje over fantasie en verbeelding.

Lees meer