Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

FM nr. 11/2017

Close reading: Spinoza’s weg naar geluk

Bart Coster
Freelance filosofiejournalist

Spinoza’s meesterwerk de Ethica was in Europa direct controversieel. Alleen al omdat de filosoof stelde dat geluk in het hier en nu bereikbaar was. 

De Ethica is het bekendste en – volgens de Italiaanse Spinoza-expert Andrea Sangiacomo – het belangrijkste filosofische werk van Nederlandse bodem. De Ethica was Spinoza’s poging om zijn gedachten systematisch op een rij te krijgen. Hiervoor gebruikte hij de geometrische methode. Hij begint met definities en basisaannames (axioma’s), die iedere filosoof in zijn tijd zou aannemen. Op basis daarvan ‘bouwt’ hij steeds verder, naar steeds ingewikkelder en meer omstreden stellingen. Bij elke nieuwe stelling laat hij zien vanwege welke voorgaande stellingen de waarheid van deze stelling aangenomen moet worden. Zo haalt Spinoza zijn lezers stukje bij beetje over om conclusies aan te nemen die ze van tevoren nog stellig zouden afwijzen.

Volgens Sangiacomo gebruikte Spinoza de geometrische methode ook om mensen echt iets te leren. Spinoza vond namelijk dat je iets pas echt kunt begrijpen als je ook begrijpt waarom datgene zo is. Hij wilde dus niet dat mensen blindelings zijn conclusies zouden overnemen, maar dat ze zouden weten waaróm die conclusies juist waren. De geometrische methode achtte Spinoza zeer geschikt voor dit doel, omdat je precies kunt zien hoe elke stelling onderbouwd wordt. 

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden