Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

FM nr. 2/2018

Close reading: Lees Hannah Arendt, juist nu

Sophie van Balen
Schrijver en filosoof

De politieke analyses van Hannah Arendt zijn opnieuw actueel. Ze keerden na de verkiezing van Donald Trump terug in de internationale bestsellerslijsten.

De Joods-Duitse denker Hannah Arendt ontvluchtte Duitsland in 1933, waarna ze in de jaren veertig haar aantekeningen uitwerkte. Origins of Totalitarianism, het omvangrijke werk dat uit deze beschouwingen ontstond, is een indrukwekkende theoretische analyse van een nieuwe politieke realiteit. Maar het is ook de documentatie van een ervaringsdeskundige. Arendt bracht als gevolg van Hitlers politiek jaren als stateloze in Parijs door voordat ze naar de Verenigde Staten vluchtte, waar ze de rest van haar leven zou wonen.

Totalitarisme, het derde en laatste deel van het in 1951 verschenen boek, is een vlijmscherpe analyse van de regeringsvorm die we kennen van de regimes onder Stalin en Hitler. Hoewel het nazisme en het stalinisme met elkaar conflicteren, zijn ze vormen van eenzelfde politiek, stelt Arendt. Op het eerste gezicht is het totalitarisme een moderne vorm van de al eeuwen bestaande tirannieën, maar er zijn belangrijke verschillen. Het totalitarisme breekt met de willekeur van de tirannie: niet langer beantwoordt het systeem enkel aan de grillen van een vorst. Juist de verregaande wetmatigheid maakt het totalitarisme tot een uitzonderlijk politiek kwaad. Want het wordt (haast) onmogelijk voor burgers om met elkaar politiek te bedrijven – ideeën uit te wisselen, zich gezamenlijk te organiseren, kritiek uit te oefenen. En juist hierin schuilt echte menselijke vrijheid, aldus Arendt. 

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden