Home Bert van den Bergh: ‘Depressie is een zwarte hond’

Bert van den Bergh: ‘Depressie is een zwarte hond’

23 mei 2019

Bert van den Bergh: ‘Depressie is een zwarte hond’

Depressie is een van grootste bedreigingen voor de volksgezondheid. Maar volgens filosoof en psycholoog Bert van den Bergh begrijpen we nog maar weinig van het fenomeen. Depressie is volgens hem geen stemmingsstoornis, maar een afstemmingsstoornis.

Volgens Van den Bergh heerst er een sterke dwang om alles uit jezelf te halen: veel mensen zijn gefixeerd op het eigen ik. Dit kan leiden tot een ontevredenheid.

‘Volgens het heersende geluksideaal moet je midden in de wereld staan en een uitgebreid netwerk hebben, maar je moet vooral ook geheel zelfstandig zijn. Je moet een krachtig, autonoom individu zijn, dat zijn passies realiseert. Genieten is een plicht. En anderen zijn middelen daartoe.’

Maar dit ideaal van zelfverwerkelijking is niet voor iedereen haalbaar. En wanneer je niet voldoet aan dit ideaal, is het je eigen schuld.

‘Het gekke is dat dit gevoel van persoonlijk falen samengaat met de gedachte dat depressie een defect in onze hersenen is, dus eigenlijk een mankement is dat van buiten komt en dat we met een pil als Prozac kunnen bestrijden. De Nederlandse Hersenstichting noemt depressie een hersenaandoening. Het is een normale manier geworden om erover te praten.’

Van den Bergh wil depressie op een andere manier benaderen, namelijk als afstemmingsstoornis.

‘Wij zijn afstemmingswezens. Dat begint al in de baarmoeder: moeder en kind moeten op elkaar inspelen. Het hele proces van mens-worden, leren leven en samenleven is ten diepste ook een kwestie van afstemming, in verbondenheid met anderen. Voor iemand die aan een depressie lijdt is dat proces ontregeld, en daarmee de toegang tot de wereld verstoord – de wereld gaat hem of haar niet meer aan. Dan ben je als het ware niet meer “afgestemd” op de wereld. De mood disorder of “stemmingstoornis” depressie is dus in wezen een “afstemmingsstoornis”

Volgens Van den Bergh kan het helpen te beseffen dat de uitweg waarschijnlijk niet schuilt in sleutelen aan jezelf. Je moet je weer verbonden gaan voelen met anderen. Tegen iemand die neerslachtig is kan je dus het beste zeggen: erken je connecties. Doe iets voor een ander als je je slecht voelt. Dat lijkt veelgevraagd en contra-intuïtief, maar kan juist bevrijdend en helend zijn.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Relevante berichten

Een kerk voor het vrije woord
Een kerk voor het vrije woord

Een kerk voor het vrije woord

De Balie opende vorige week zijn deuren als gebedshuis, op grond van een heilig geloof in democratie, de rechtsstaat en de heilzame, bindende werking van cultuur. Waarom zou een cultuur- en debatcentrum zich anno 2022 geen seculiere kerk mogen noemen? We vroegen het Balie-directeur Yoeri Albrecht en Denker des Vaderlands Paul van Tongeren.

Lees meer
Weekendlijstje: Geheimen
Weekendlijstje: Geheimen

Weekendlijstje: Geheimen

Deze week werd duidelijk dat premier Rutte jarenlang eigenhandig sms’jes van zijn oude Nokia verwijderde. De premier heeft naar eigen zeggen “nooit bewust” belangrijke zaken verborgen, maar de oppositie ziet een patroon van het achterhouden van informatie. Naar aanleiding van het sms-debat, dit weekend een lijstje over geheimen.

Lees meer
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Niet-westerse filosofie

Bertrand Russell over ‘het probleem van China’

Toen de Britse filosoof Bertrand Russell een jaar lesgaf in China, raakte hij diep onder de indruk van het land. Vooral het vermogen van de bevolking om gelukkig te zijn raakte hem. Wel maakte hij zich zorgen over de groeiende invloed van het Westen. Is het China gelukt om zijn eigenheid ten opzichte van het Westen te bewaren?

Lees meer
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

S10 staat dit weekend in de finale van het Eurovisie Songfestival. Tijdens een interview bij Matthijs gaat door vertelt ze dat ze zichzelf toestemming heeft gegeven om haar dromen na te jagen en dit avontuur aan te gaan. Het resultaat: meer zelfinzicht en een bijzondere prestatie. Dit weekend een lijstje over durven beginnen, presteren, en jezelf leren kennen.

Lees meer