Filosofie is ook makkelijker als je leest. Goed leest. Filosofische bronteksten zijn niet altijd even makkelijk te begrijpen. Daarom helpen we je in een close reading op weg met extra context en commentaar bij deze tekst van Ludwig Wittgenstein over betekenis.
Wat duiden de woorden van deze taal nu aan? – Wat ze aanduiden, waar zou dat anders uit moeten blijken dan uit de manier waarop ze worden gebruikt*1? En die hebben we al beschreven. De uitdrukking ‘Dit woord duidt dat aan’ zou dus deel moeten gaan uitmaken van deze beschrijving. Oftewel: de beschrijving zou deze vorm moeten aannemen: ‘Het woord … duidt … aan’.
Nu, je kunt de beschrijving van het woord ‘plaat’ in zoverre afkorten, dat je zegt dat dit woord dit voorwerp aanduidt. Je zal dit doen als het er bijvoorbeeld alleen maar om gaat het misverstand uit de weg te ruimen dat het woord ‘plaat’ verwijst naar het bouwelement dat wij in werkelijkheid ‘blok’ noemen – met dien verstande dat de aard van deze ‘verwijzing’, dat wil zeggen het gebruik van deze woorden, voor het overige dan al bekend is. (…)
Maar dat men zo de beschrijvingen van het gebruik van de woorden meer op elkaar laat lijken heeft nog niet tot gevolg dat ook die gebruikswijzen*2 meer op elkaar gaan lijken. Want zoals we zien zijn deze immers geheel en al ongelijksoortig.
Denk aan het gereedschap in een gereedschapskist: een hamer, een tang, een zaag, een schroevendraaier, een duimstok, een lijmpot, lijm, spijkers en schroeven. – Zo uiteenlopend als de functies van deze voorwerpen zijn, zo uiteenlopend zijn ook de functies van de woorden. (En er zijn hier en daar overeenkomsten.) Wat ons in verwarring brengt, is natuurlijk de uniforme gedaante*3 waarin de woorden ons gesproken, geschreven of gedrukt tegemoet treden. Want hun gebruik staat ons niet zo helder voor ogen. En met name niet wanneer wij filosoferen*4!
Filosofische onderzoekingen
Ludwig Wittgenstein
vert. Maarten Derksen en Sybe Terwee
Boom
320 blz.
€ 29,90
