Filosofie is ook makkelijker als je leest. Goed leest. Filosofische bronteksten zijn niet altijd even makkelijk te begrijpen. Daarom helpen we je in een close reading op weg met extra context en commentaar bij deze tekst van Maurice Merleau-Ponty over intuïtie.
Het is, zoals al vaker is opgemerkt, het lichaam dat de beweging ‘snapt’ (kapiert) en ‘begrijpt’. Het verwerven van een gewoonte is weliswaar het vatten van een betekenis, maar het is het motorisch vatten*1 van een motorische betekenis. Wat wil dat precies zeggen? Een vrouw bewaart zonder enige berekening een veilige afstand tussen de pluim op haar hoed en de dingen die deze zouden kunnen afbreken; zij voelt*2 waar de pluim is zoals wij voelen waar onze hand is. Als ik een ervaren autorijder ben, zie ik wanneer ik een straat inrijd dat ‘ik erdoor kan’ zonder eerst de breedte van de straat met de afstand van de spatborden te moeten vergelijken, zoals ik een deur doorga zonder de breedte ervan met die van mijn lichaam te vergelijken. De hoed en de auto bestaan niet langer als objecten waarvan de grootte en het volume zich door vergelijking met andere objecten laten bepalen. (…) Overeenkomstig zijn de deuren van de metro en ook de straat dwingende krachten geworden die meteen als bruikbaar of onbruikbaar verschijnen voor mijn lichaam met al zijn uitbreidingen. (…) De plaatsen in de ruimte laten zich niet als objectieve posities in relatie tot de objectieve positie van ons lichaam*3 definiëren, maar zij leggen om ons heen het veranderlijke bereik van onze bedoelingen en gebaren vast. Wennen aan een hoed, aan een auto, of aan een stok betekent dat men zich erin vestigt*4, of omgekeerd, dat men ze aan de omvang van het eigen lichaam laat deelnemen.
Fenomenologie van de waarneming
Maurice Merleau-Ponty
vert. Rens Vlasblom en Douwe Tiemersma
Boom
640 blz.
€ 59,90
