Wat is de grootste ecologische catastrofe van deze eeuw? Bij een lezersrondvraag zou klimaatverandering vermoedelijk uit menige koker komen rollen, en dat is niet onterecht. Maar een ander groot probleem, het wereldwijde verlies aan natuur, krijgt minder aandacht. Terwijl klimaatverandering duidelijk gevolgen heeft voor de mens, gaat dat voor natuurverlies niet altijd op. Wie zich inzet voor natuurbehoud, beroept zich daarom vaak op de waarde van biodiversiteit. Maar is biodiversiteit altijd waardevol?
Ja
De waarde van biodiversiteit kan op drie manieren worden begrepen. Ten eerste in termen van instrumentele waarde. De natuur is altijd een bron goederen en diensten geweest voor de mens. Behoud van biodiversiteit betekent het behoud van de mogelijkheid om verdere inspiratie op te doen bij de natuur en bijvoorbeeld nieuwe medicijnen te ontwikkelen. Ten tweede heeft biodiversiteit relationele waarde. Veel mensen vinden de verscheidenheid van het leven bijzonder, intrigerend en ontzagwekkend, en hechten daarom aan het behoud daarvan. Ook zijn veel culturen verweven met hun natuurlijke omgeving en afhankelijk van de diversiteit ervan. Ten derde heeft biodiversiteit volgens menige natuurfilosoof intrinsieke waarde. Elke dier- en plantensoort is het unieke product van miljoenen jaren evolutie. De wonderbaarlijke soorten die dat proces heeft opgeleverd verdienen respect en bescherming omwille van zichzelf.
Nee
De natuur kent eindeloos veel variaties. Sommige daarvan zijn beslist niet gunstig voor de mens. Denk aan een muterend virus. Mutaties maken het ecosysteem van virussen diverser, maar mensen zijn er allerminst bij gebaat. Zijn sommige vormen van biodiversiteit dan waardevol en andere niet? Hoe bepalen we dat? De conservatiebiologie benadrukt doorgaans het behoud van soortenrijkdom, maar de invulling daarvan is niet zo vanzelfsprekend als vaak gedacht. Er bestaat bijvoorbeeld geen consensus over de biologische definitie van ‘soort’. Bij het tellen van biodiversiteit levert dat problemen op: de soortendiversiteit kan enorm toe- of afnemen, afhankelijk van de gebruikte classificatiemethode. Bovendien kan het begrip ‘soort’ in het zoogdierenrijk iets anders betekenen dan in de plantenwereld en daarom een andere waarde hebben. Natuurbehoud vraagt dus om meer dan soorten tellen.
