Spoken, voorspellende dromen, telekinese en reïncarnatie – kunnen we eigenlijk rationeel denken over dingen die ons verstand te boven gaan? Neurowetenschapper Jacob Jolij geeft zeven tips voor omgaan met paranormale ervaringen.
Tip 1: sta open voor je eigen ongelijk
‘Als je iets graag wil geloven, maakt dat je vatbaar voor het zoeken naar je eigen gelijk. Mensen die graag in contact willen komen met een dierbare overledene gaan daarom makkelijk mee in het verhaal van een medium. Maar ook onderzoekers prutsen soms aan hun statistiek, waardoor de data beter passen bij hun theorie. Het is heel moeilijk om radicaal open te staan voor je eigen ongelijk, maar alleen zo kom je tot de waarheid.’
Tip 2: bevraag je herinneringen
‘Onze waarnemingen en herinneringen zijn altijd gekleurd. Richard Wiseman, een bekende criticus van het paranormale, deed eens een experiment waarbij hij twee groepen deelnemers een filmpje liet zien van een man die een lepel vasthoudt. Hij vroeg ze achteraf of ze de lepel hadden zien bewegen. Alleen vertelde hij één groep deelnemers dat de man een onderzoeker was, terwijl de andere groep hoorde dat ze een paranormaal begaafde lepelbuiger hadden gezien. En grappig genoeg dachten mensen uit die laatste groep vaker dat de lepel had bewogen. Hoe overtuigd je dus ook bent van een bepaalde herinnering, neem die met een flinke korrel zout.’
Even tussendoor …
Meer tips van filosofen lezen? Schrijf je in voor de gratis nieuwsbrief:
Tip 3: Erken transformatieve effecten
‘Ik ontmoette eens iemand die een bijna-dood-ervaring heeft gehad. Ik geloof niet dat ze echt in het hiernamaals is geweest, zoals ze beweerde, maar het transformatieve effect van de ervaring was onmiskenbaar: het had haar ten diepste veranderd. Het is belangrijk om daar respectvol mee om te gaan. Al blijft de vraag: is dat effect paranormaal of hoort het nu eenmaal bij het meemaken van iets ingrijpends?’
Tip 4: zoek betekenis, maar met mate
‘Als ik met mijn gedachtenkracht probeer de loterij te winnen, en dat gebeurt ook, is het verleidelijk om te zeggen dat ik vanwege die gedachten won. Maar dat het een volgt op het ander betekent niet direct dat er een oorzakelijk verband is. Er is ook een sterk verband tussen het aantal verdrinkingsdoden en de verkoop van ijs. Alleen is dat niet omdat het een het ander beïnvloedt, maar komen beide vaker voor bij warm weer. Mensen zijn erg goed in het vinden van patronen en verklaringen, ook wanneer die er niet zijn. Denk dus zeker na over de betekenis van een bijzondere ervaring, maar doe dat wel met de handrem erop.’
Tip 5: schrijf niets zomaar af
‘Ik probeer bijzondere gebeurtenissen niet weg te zetten als ruis of puur toeval. Wanneer iemands droom uitkomt, kun je dat niet zomaar afschrijven als flauwekul, maar het bewijst evenmin dat voorspellende dromen bestaan. Het is gewoon één datapunt.’
Wat dromen ons wél vertellen
Tip 6: blijf kritisch over je aannames
‘Een filosofiedocent leerde mij dat wanneer je bij het logisch redeneren op een paradox stuit, er ofwel een fout in de redenering zit, of dat deze gebaseerd is op een verkeerde aanname. Onderzoek dus ook af en toe de fundamenten waarop je je kennis hebt gebouwd.’
Tip 7: voorkom dat je in vaagheid belandt
‘Als je onverklaarbare dingen tegenkomt, gebruik ze dan als een middel om je denken te scherpen, in plaats van om in vaagheid te belanden. Het is fijn om te denken in termen van energieën en “iets hogers”, maar wanneer je jouw spirituele overtuigingen ook soms uitdaagt, kom je bij veel interessantere en stevigere verklaringen. Dus bevraag jezelf over wat die energie precies is, en kijk of je dat kan aanscherpen.’
Wie is de tipgever?
Cognitief neurowetenschapper Jacob Jolij (1979) deed jarenlang psychologisch onderzoek naar paranormale ervaringen, waarover hij het boek Parapsychologie schreef. Daarnaast werkt hij als beleidsdirecteur Onderzoek en impact bij koepelorganisatie Universiteiten van Nederland.
Een van de belangrijkste dingen om in het achterhoofd te houden bij het onderzoeken van paranormale ervaringen, vertelt Jolij, is dat je niet ervan uit kan gaan dat wat je meemaakt echt waar is. ‘Wanneer iemand tijdens een trip een andere spirituele dimensie heeft gezien, zit daar een heleboel materie in waar je nader onderzoek naar kunt doen. Maar je kan niet zeggen dat we daardoor weten dat er andere spirituele dimensies bestaan. Je kan een ervaring niet één op één vertalen naar de werkelijkheid.’
Parapsychologie. Zoektocht naar het onverklaarbare
Jacob Jolij
Nieuw Amsterdam
304 blz.
€ 24,99
