Home Wereldcanon van de filosofie (deel 2)

Wereldcanon van de filosofie (deel 2)

Door Merel Kamp op 02 mei 2018

Wereldcanon van de filosofie (deel 2)
Cover van 05-2018
05-2018 Filosofie magazine Lees het magazine

Er klinkt een brede roep om de canon van de filosofie uit te breiden en meer divers te maken. Filosofie Magazine maakt een begin: op zoek naar een nieuwe wereldcanon van de filosofie.
 

Hayy ibn Yaqzan, ofwel (letterlijk): ‘Levend, zoon van de waakzame’, door Ibn Tufayl

Deze filosofische roman werd geschreven door de 12de-eeuwse denker Ibn Tufayl uit islamitisch Spanje (Andalusië). De hoofdpersoon, Hayy ibn Yaqzan, groeit afgezonderd van andere mensen op, op een onbewoond eiland. Aanvankelijk gezoogd door een gazelle, leert hij lopen, dierengeluiden imiteren, kleding maken en dieren en sterren observeren. Langzaam maar zeker ontdekt Hayy geheel zelfstandig onderzoekend en filosoferend hoe de wereld in elkaar zit. Kamel Essabane, filosoof, religiewetenschapper en docent islamitische godsdienst aan de Thomas More Hogeschool in Leuven: ‘Nadat Hayy de empirie heeft onderzocht, gaat hij – heel aristotelisch – nadenken over een eerste oorzaak. Wanneer de moedergazelle sterft, vraagt Hayy zich af wat haar leven gaf. Hij snijdt haar open, neemt het hart uit haar borst en snijdt ook dat open; het is leeg. Toch moet er iets meer zijn, denkt Hayy. Over dat soort zaken besluit hij te mediteren.’

Het boek werd onder de titel Philosophicus autodidacticus vertaald naar het Latijn en maakte indruk op westerse verlichtingsdenkers die gecharmeerd waren van het idee dat een mens los van traditie of onderricht middels niets dan empirisch onderzoek de wereld kan begrijpen. Het zou een inspiratie hebben gevormd voor Daniel Defoes Robinson Crusoe (1719) en Rudyard Kiplings Jungleboek (1894). ‘Nog altijd kan dit werk inspireren’, zegt Essabane. ‘Het biedt een interessante visie op de natuur waarin zowel plaats is voor empirie en rationaliteit als een diepere metafysische, heilige dimensie. De roman maakt duidelijk dat een filosofische en wetenschappelijke kijk op de wereld niet per definitie haaks staan op een mystieke en religieuze kijk. In deze tijden van ecologische crisis en polarisatie is dat een waardevol inzicht.’

Wetenschap en filosofie, religie en mystiek – het zijn volgens Ibn Tufayl beide wegen die naar inzicht en waarheid leiden. Essabane: ‘De populariteit van dit werk, in Oost én West, biedt bovendien een opening om de dualiteit tussen oosters en westers denken te doorbreken.’

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Relevante berichten

Een kerk voor het vrije woord
Een kerk voor het vrije woord

Een kerk voor het vrije woord

De Balie opende vorige week zijn deuren als gebedshuis, op grond van een heilig geloof in democratie, de rechtsstaat en de heilzame, bindende werking van cultuur. Waarom zou een cultuur- en debatcentrum zich anno 2022 geen seculiere kerk mogen noemen? We vroegen het Balie-directeur Yoeri Albrecht en Denker des Vaderlands Paul van Tongeren.

Lees meer
chronische ziekte
chronische ziekte

Waarom het begrip ‘chronische ziekte’ niet vanzelfsprekend is

Het aantal mensen met een chronische ziekte in Nederland stijgt, stellen onderzoekers. Sanneke de Haan, bijzonder hoogleraar psychiatrie en filosofie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, laat zien waarom het begrip ‘chronische ziekte’ niet zo vanzelfsprekend is als het lijkt.

Lees meer
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Niet-westerse filosofie

Bertrand Russell over ‘het probleem van China’

Toen de Britse filosoof Bertrand Russell een jaar lesgaf in China, raakte hij diep onder de indruk van het land. Vooral het vermogen van de bevolking om gelukkig te zijn raakte hem. Wel maakte hij zich zorgen over de groeiende invloed van het Westen. Is het China gelukt om zijn eigenheid ten opzichte van het Westen te bewaren?

Lees meer
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

S10 staat dit weekend in de finale van het Eurovisie Songfestival. Tijdens een interview bij Matthijs gaat door vertelt ze dat ze zichzelf toestemming heeft gegeven om haar dromen na te jagen en dit avontuur aan te gaan. Het resultaat: meer zelfinzicht en een bijzondere prestatie. Dit weekend een lijstje over durven beginnen, presteren, en jezelf leren kennen.

Lees meer