Home ‘We moeten ons niet blindstaren op kennis’

‘We moeten ons niet blindstaren op kennis’

Door Hannah Achterbosch op 20 augustus 2021

‘We moeten ons niet blindstaren op kennis’
Cover van 09-2021
09-2021 Filosofie magazine Lees het magazine

Filosoof Pablo M. Lamberti doet onderzoek naar luisteren als spirituele oefening en pleit in zijn boek Strijdvaardig leven voor herontdekking van de praktische filosofie.

Beeld Martin Dijkstra

Wat kan ik weten?

‘Wat je kunt weten is dat filosofie niet alleen draait om wat je kunt weten. Henry David Thoreau zei terecht: “Vandaag de dag zijn er vooral veel filosofieprofessoren, maar geen filosofen. Ook voor het Japanse zenboeddhisme is kennis hooguit iets wat je op weg kan helpen. Kennis is als een vinger die naar de maan wijst – de maan staat symbool voor verlichting en de vinger voor de theorie. Zodra je de maan ziet, kun je de vinger achterwege laten. De filosofie van nu beperkt zich tot theorie­vorming. Maar de oudheid laat zien dat filosofie van origine een levenshouding is.’

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Wat moet ik doen?

‘Niemand kan zeggen wat je moet doen. Een filosofische levenshouding geef je zelf vorm door te oefenen. Lezen, luisteren en schrijven zijn allemaal filosofische oefeningen, maar er is meer: in het oude Griekenland ging je naar het gymnasium om geest en lichaam in harmonie te brengen. Zo’n houding gaat niet over één manier van leven of het vergaren van universele kennis. In zo’n levenshouding verenig je wat je kunt weten met wat je kunt doen. Het gaat om de eeuwige zoektocht naar wijsheid. Zoekt en gij zult niet vinden.’

Wat mag ik hopen?

‘We mogen hopen dat we de klassieke filosofie als levens­houding herontdekken. Teksten uit de oudheid worden nu gelezen als interessante wetenswaardigheid, om vervolgens over te gaan tot de orde van de dag. Schopenhauer schreef treffend: “Universitaire filosofie is slechts schermen voor een spiegel.” Maar dat schermen is nu gereduceerd tot een intellectuele strijd, terwijl de strijd om zelftransformatie om meer vraagt. Filosofie kan daarbij helpen. Zoals Marcus Aurelius zichzelf voorhield: “Je moet niet hopen de staat van Plato te stichten. Wees tevreden als er een beetje vooruitgang is en denk niet dat het iets gerings is om zelfs dat tot stand te brengen.”’

Wat is de mens?

‘De mens is leeg – vrij van identiteit, zelf en ik. De mens heeft geen essentie. Het idee achter die leegte is dat de mens voortdurend in ontwikkeling is in relatie met zijn omgeving. In het Westen denken we bij leegte vaak aan afwezigheid, maar je kunt vanuit de oosterse filosofie de mens ook zien als gevuld met leegte: vol-ledig. En niet alleen de mens is leeg, alles om ons heen is dat ook. In die leegte zijn we verbonden. Leegte schept de mogelijkheid tot vorm, wat betekent dat je jezelf steeds opnieuw kunt blijven uitvinden.’

Relevante berichten

Weekendlijstje Europa
Weekendlijstje Europa
Politiek

Weekendlijstje Europa

Vorige week stemden Europese regeringsleiders in met het kandidaat-lidmaatschap van Oekraïne en Moldavië. Onder druk van crises zoals de oorlog in Oekraïne, klimaatverandering of de Covid-pandemie kiest Europa vaak voor verdere Europese uitbreiding, samenwerking en integratie. Wat betekent dit voor de Europese identiteit en de rol van Europa in de wereld? In dit weekendlijstje vindt u vijf filosofische artikelen over Europa.

Lees meer
Weekendlijstje Spijt
Weekendlijstje Spijt

Weekendlijstje Spijt

Bij zijn bezoek aan Congo op 8 juni betuigde de Belgische koning Filip spijt voor de Belgische wandaden tijdens de koloniale overheersing. Hoewel officiële excuses ontbraken, werd deze spijtbetuiging geprezen als een stap in de goede richting. Maar kun je wel excuses maken voor iets wat je zelf niet gedaan hebt? Wat betekent spijt hebben eigenlijk en waar dient het voor? In dit weekendlijstje vindt u vijf artikelen over spijt.

Lees meer
Kunstmatige intelligentie
Kunstmatige intelligentie
Bewustzijn

Een zelfbewuste computer is onze favoriete nachtmerrie

Een softwareontwikkelaar van Google veroorzaakte een media-storm door te stellen dat zijn werkgever gebruikmaakt van een zelfbewuste chatbot. Maar is dat wel mogelijk? En wat betekent het dat we computers ontwikkelen die ons kunnen doen geloven dat ze bewust zijn?

Lees meer
Woede
Woede

Weekendlijstje: Woede

Een groep woedende boeren trok afgelopen week naar het huis van minister Van der Wal om hun onvrede te uiten over de nieuwe stikstofmaatregelen van het kabinet. Hoewel er in de maatschappij begrip lijkt te bestaan voor de boosheid bij boeren, klinkt er ook kritiek op de manier waarop zij deze boosheid uiten. Wat is woede, hoe gaan er mee om en kunnen we het positief inzetten? Daarover meer in dit weekendlijstje.  

Lees meer