Home Wandelen (I)

Wandelen (I)

Door Paul van Tongeren op 20 augustus 2021

Wandelen (I)
Cover van 09-2021
09-2021 Filosofie magazine Lees het magazine

Dit artikel krijgt u van ons cadeau

Wilt u onbeperkt toegang tot de artikelen op Filosofie.nl? U bent al abonnee vanaf €4,99 per maand. Sluit hier een abonnement af en u heeft direct toegang.

Ook toen onze drie kinderen nog klein waren, wandelden wij veel – hetgeen voor een van de drie niet altijd een feest was. ‘Papa, je moet het begrijpen: wandelen is niets voor mij, en dat is al sinds mijn geboorte zo.’ We kregen hem alleen mee door hem te verleiden met een einddoel: een speeltuin, een pannenkoekenrestaurant of een ijsje. Hij accepteerde dat op één voorwaarde: ‘Maar dan geen omwegen maken, hoor!’
Wat is wandelen anders dan… omwegen maken? Je keert uiteindelijk altijd weer terug op de plek vanwaar je vertrok. En dat maakt wandelen een perfecte metafoor voor filosoferen. (En niet alleen voor filosoferen: is het leven niet een omweg naar de dood?)

Filosofie begint bij de verwondering. Je verwondert je over iets kleins of iets groots – over het menselijk vermogen de werkelijkheid te leren kennen, of over de illusie dat de winst van het Nederlands elftal van belang is, over het menselijk verlangen naar geluk of over de verveling die ons plotseling kan overvallen, over de schoonheid van de natuur of over de ontroering die een kitscherige prent ons bezorgt. Als je die verwondering weet vast te houden en tot een vraag te maken, begint de omzwerving. Die voert je al lezend, denkend, sprekend, schrijvend langs omwegen van wetenschap, filosofie, religie en kunst. Soms probeer je routes van voorgangers na te volgen, een enkele keer ontdek je nieuwe paden. Maar als het goed is, keer je uiteindelijk terug waar je begonnen was: bij de verwondering. Immanuel Kant schreef dat de sterrenhemel en de morele wet – het grote geheel om ons heen en de kern van humaniteit diep in ons –hem niet alleen steeds opnieuw, maar zelfs met steeds meer verwondering (‘bewondering en eerbied,’ schreef Kant) vervulden, hoe meer hij zich er denkend mee bezighield.

Daarmee is tegelijk gezegd dat we weliswaar bij ons beginpunt terugkeren, maar dat de omwegen niet zonder effect gebleven zijn. Hoewel we niet verder gekomen zijn, zijn we wel vooruitgegaan. (Wie zou het leven willen overslaan omdat het immers toch maar op de dood uitloopt?)

Overigens had onze zoon wel een beetje gelijk: om te kunnen zwerven hebben we (de illusie van) het doel nodig. Zonder Ithaka geen odyssee. Zelfs als Ithaka niet zou bestaan.

Relevante berichten

Weekendlijstje Europa
Weekendlijstje Europa
Politiek

Weekendlijstje Europa

Vorige week stemden Europese regeringsleiders in met het kandidaat-lidmaatschap van Oekraïne en Moldavië. Onder druk van crises zoals de oorlog in Oekraïne, klimaatverandering of de Covid-pandemie kiest Europa vaak voor verdere Europese uitbreiding, samenwerking en integratie. Wat betekent dit voor de Europese identiteit en de rol van Europa in de wereld? In dit weekendlijstje vindt u vijf filosofische artikelen over Europa.

Lees meer
Weekendlijstje Spijt
Weekendlijstje Spijt

Weekendlijstje Spijt

Bij zijn bezoek aan Congo op 8 juni betuigde de Belgische koning Filip spijt voor de Belgische wandaden tijdens de koloniale overheersing. Hoewel officiële excuses ontbraken, werd deze spijtbetuiging geprezen als een stap in de goede richting. Maar kun je wel excuses maken voor iets wat je zelf niet gedaan hebt? Wat betekent spijt hebben eigenlijk en waar dient het voor? In dit weekendlijstje vindt u vijf artikelen over spijt.

Lees meer
Kunstmatige intelligentie
Kunstmatige intelligentie
Bewustzijn

Een zelfbewuste computer is onze favoriete nachtmerrie

Een softwareontwikkelaar van Google veroorzaakte een media-storm door te stellen dat zijn werkgever gebruikmaakt van een zelfbewuste chatbot. Maar is dat wel mogelijk? En wat betekent het dat we computers ontwikkelen die ons kunnen doen geloven dat ze bewust zijn?

Lees meer
Woede
Woede

Weekendlijstje: Woede

Een groep woedende boeren trok afgelopen week naar het huis van minister Van der Wal om hun onvrede te uiten over de nieuwe stikstofmaatregelen van het kabinet. Hoewel er in de maatschappij begrip lijkt te bestaan voor de boosheid bij boeren, klinkt er ook kritiek op de manier waarop zij deze boosheid uiten. Wat is woede, hoe gaan er mee om en kunnen we het positief inzetten? Daarover meer in dit weekendlijstje.  

Lees meer