Home Volgens Arthur Danto was de kunst ten einde gekomen

Volgens Arthur Danto was de kunst ten einde gekomen

Door Esther Villerius op 28 oktober 2013

Volgens Arthur Danto was de kunst ten einde gekomen

Dit artikel krijgt u van ons cadeau

Wilt u onbeperkt toegang tot de artikelen op Filosofie.nl? U bent al abonnee vanaf €4,99 per maand. Sluit hier een abonnement af en u heeft direct toegang.

‘Ik ga zijn kritiek het meeste missen’, aldus estheticus Thijs Lijster over het werk van de Amerikaanse kunstcriticus en filosoof Arthur Danto. ‘Hij was namelijk vooral scherp als hij filosofische analyses over de kunst maakte.’ Danto overleed afgelopen weekend, 25 oktober 2013, op 89-jarige leeftijd.

Volgens Lijster zal het verlies van Danto voornamelijk in de kunstkritiek als een gemis worden beschouwd. ‘De laatste jaren was hij als filosoof wat minder actief, maar tot 2009 was hij nog bezig als kunstcriticus.’ Danto’s belangrijkste ideeën waren zijn these over de ononderscheidbaarheid van kunst en niet-kunst en zijn these over het einde van de kunst.

‘De ononderscheidbaarheidsthese houdt in dat een kunstwerk niet langer is  te onderscheiden van een gebruiksvoorwerp.’ De Brillo Box van Andy Warhol is hiervan een voorbeeld: een dagelijks object dat plots tot kunst verheven werd. ‘Kunst is kunst in een museum, maar niet daarbuiten. Waarom? Het enige dat het kunstwerk scheidt is de theorie die erachter ligt – of de filosofie, zo zou je kunnen zeggen. Daarom betrekt Danto ook altijd de filosofie bij de kunst. Zo wordt kunst zelf filosofie.’

‘Op basis van popart zoals de Brillo Box kwam volgens Danto de kunstgeschiedenis ten einde. Door popart valt kunst niet langer op omdat het mooi is, of anderszins veel indruk maakt. Het gaat veel eerder om het bewustzijn wat kunst in feite is. Sterker nog: omdat de Brillo Box op geen enkele manier meer te onderscheiden is van een dagelijks gebruiksvoorwerp, en alleen nog de theorie erachter beslissend is, is de kunst tot een volledig zelfbewustzijn gekomen – en zodoende tot haar einde. Want zodra de kunst zelfinzicht krijgt, is er geen historische ontwikkeling richting dit zelfbewustzijn meer. De geschiedenis van de kunst is voltooid. Natuurlijk wordt er nog wel kunst gemaakt, maar dat zal niet meer bijdragen tot ons denken over kunst dan de Brillo Box.’

Een opvallend probleem dat Lijster bij Danto ondervond, was de onderbelichting van de sociale factor van kunst. ‘Hij houdt de kunstontwikkeling los van de maatschappelijke functie. Kunst blijft een interne aangelegenheid. Het is een spel tussen kunstenaars in plaats van een deel van de samenleving. Dat is iets wat in zijn kunstkritiek impliciet naar voren komt, maar in zijn filosofie onderbelicht blijft. En dat zal nu helaas zo blijven.’

Lees hier het interview in Filosofie Magazine met Arthur Danto.

Relevante berichten

Een kerk voor het vrije woord
Een kerk voor het vrije woord

Een kerk voor het vrije woord

De Balie opende vorige week zijn deuren als gebedshuis, op grond van een heilig geloof in democratie, de rechtsstaat en de heilzame, bindende werking van cultuur. Waarom zou een cultuur- en debatcentrum zich anno 2022 geen seculiere kerk mogen noemen? We vroegen het Balie-directeur Yoeri Albrecht en Denker des Vaderlands Paul van Tongeren.

Lees meer
Weekendlijstje: Geheimen
Weekendlijstje: Geheimen

Weekendlijstje: Geheimen

Deze week werd duidelijk dat premier Rutte jarenlang eigenhandig sms’jes van zijn oude Nokia verwijderde. De premier heeft naar eigen zeggen “nooit bewust” belangrijke zaken verborgen, maar de oppositie ziet een patroon van het achterhouden van informatie. Naar aanleiding van het sms-debat, dit weekend een lijstje over geheimen.

Lees meer
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Niet-westerse filosofie

Bertrand Russell over ‘het probleem van China’

Toen de Britse filosoof Bertrand Russell een jaar lesgaf in China, raakte hij diep onder de indruk van het land. Vooral het vermogen van de bevolking om gelukkig te zijn raakte hem. Wel maakte hij zich zorgen over de groeiende invloed van het Westen. Is het China gelukt om zijn eigenheid ten opzichte van het Westen te bewaren?

Lees meer
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

S10 staat dit weekend in de finale van het Eurovisie Songfestival. Tijdens een interview bij Matthijs gaat door vertelt ze dat ze zichzelf toestemming heeft gegeven om haar dromen na te jagen en dit avontuur aan te gaan. Het resultaat: meer zelfinzicht en een bijzondere prestatie. Dit weekend een lijstje over durven beginnen, presteren, en jezelf leren kennen.

Lees meer