Home Thijs Lijster: Zeepflessen

Thijs Lijster: Zeepflessen

Door Thijs Lijster op 31 mei 2017

Cover van 06-2017
06-2017 Filosofie magazine Lees het magazine

Reclamemakers kunnen het niet snel goed doen tegenwoordig, ook al willen ze zo graag goeddoen. Pepsi wilde alleen maar de wereldvrede prediken, middels een commercial waarin topmodel Kendall Jenner tijdens een demonstratie een blikje frisdrank aanbiedt aan een glimlachende ME’er. Prompt werd het merk ervan beschuldigd de Black Lives Matter-beweging te misbruiken. Na een paar dagen ophef zag Pepsi zich gedwongen de peperdure reclamecampagne af te breken.

Een recente faux pas was van zeepgigant Dove. Die zou zeepflessen op de markt brengen in allerlei vormen en maten – van lang en slank tot peervorm – om de diversiteit van menselijke vormen te vieren. Veel kritiek in de media, want waarom zouden kleine dikke mensen ook kleine dikke shampooflessen moeten willen? En trouwens, waarom waren er alleen witte flessen? Uiteindelijk bleken de flessen niet eens echt in de winkel te komen – ze waren slechts voor de commercial gemaakt –, maar het kwaad was al geschied, en de reputatie om zeep geholpen.

Waarin bestaat toch die verleiding voor multinationals om politiek te bedrijven? Dat het kapitalisme houdt van diversiteit is niet zo verwonderlijk. Het kardinale principe van het consumentisme is immers: voor elk wat wils, opdat niemand kan ontkomen. Daarom hebben we ontbijtkoek voor diabetici, chocolade voor wereldverbeteraars, bier voor vrouwen, en senior kattenvoer voor bejaarde katten. Andersom lijkt de politiek steeds meer te gaan functioneren volgens de wetten van de markt. De Tweede Kamer lijkt inmiddels wel wat op het schap van een supermarkt, met voor elke doelgroep een eigen smaak.

De mislukte campagnes van Pepsi en Dove roepen echter ook vragen op over het denken van politiek in termen van identiteit en representatie. Anders dan voor een merk frisdrank of shampoo kun je voor een identiteit – in weerwil van wat het postmodernisme ons wilde doen geloven – vaak juist niet kiezen: je wordt geboren met een bepaalde huidskleur, seksuele voorkeur, of binnen een bepaalde klasse. Identiteitspolitiek komt neer op het vertegenwoordigen van een dergelijke identificeerbare belangengroep, maar brengt altijd het risico met zich mee dat verschillen worden verabsoluteerd in plaats van overbrugd.

Een waarlijk progressieve politiek zou er dan ook op gericht moeten zijn om gebrek aan keuzevrijheid te compenseren en te corrigeren, niet door de verschillen in identiteit te negeren (wat Pepsi verweten werd) of te verabsoluteren (de fout van Dove), maar juist door er actief voor te zorgen ze er niet langer toe doen. Zodat we eindigen waar we begonnen: één shampoofles voor ons allemaal.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Relevante berichten

Een kerk voor het vrije woord
Een kerk voor het vrije woord

Een kerk voor het vrije woord

De Balie opende vorige week zijn deuren als gebedshuis, op grond van een heilig geloof in democratie, de rechtsstaat en de heilzame, bindende werking van cultuur. Waarom zou een cultuur- en debatcentrum zich anno 2022 geen seculiere kerk mogen noemen? We vroegen het Balie-directeur Yoeri Albrecht en Denker des Vaderlands Paul van Tongeren.

Lees meer
Weekendlijstje: Geheimen
Weekendlijstje: Geheimen

Weekendlijstje: Geheimen

Deze week werd duidelijk dat premier Rutte jarenlang eigenhandig sms’jes van zijn oude Nokia verwijderde. De premier heeft naar eigen zeggen “nooit bewust” belangrijke zaken verborgen, maar de oppositie ziet een patroon van het achterhouden van informatie. Naar aanleiding van het sms-debat, dit weekend een lijstje over geheimen.

Lees meer
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Niet-westerse filosofie

Bertrand Russell over ‘het probleem van China’

Toen de Britse filosoof Bertrand Russell een jaar lesgaf in China, raakte hij diep onder de indruk van het land. Vooral het vermogen van de bevolking om gelukkig te zijn raakte hem. Wel maakte hij zich zorgen over de groeiende invloed van het Westen. Is het China gelukt om zijn eigenheid ten opzichte van het Westen te bewaren?

Lees meer
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

S10 staat dit weekend in de finale van het Eurovisie Songfestival. Tijdens een interview bij Matthijs gaat door vertelt ze dat ze zichzelf toestemming heeft gegeven om haar dromen na te jagen en dit avontuur aan te gaan. Het resultaat: meer zelfinzicht en een bijzondere prestatie. Dit weekend een lijstje over durven beginnen, presteren, en jezelf leren kennen.

Lees meer