Home Stine Jensen: Verslaving

Stine Jensen: Verslaving

Door Stine Jensen op 28 februari 2019

Stine Jensen: Verslaving
Cover van 03-2019
03-2019 Filosofie magazine Lees het magazine

Twee films blijven maar door mijn hoofd spoken: Beautiful Boy en Ben Is Back. Ze draaien gelijktijdig in de bioscoop en hebben hetzelfde thema: verslaafde jongens. De films houden me bezig omdat ik me afvraag waarom ze juist nu verschijnen, maar ook vanwege een opvallend gelijksoortig perspectief: in beide films is verslaving een ziekte. Zowel Ben als Nic is opgegroeid in een liefdevol middenklassegezin, er is geen ongelukkige jeugd – ze wonen allebei weliswaar in een samengesteld gezin, maar die ogen stabiel en gezond. Het is de gevoeligheid van de twee jongens die vooropstaat; beiden lijken ‘iets’ te zoeken om het leven aan te kunnen. De films vertellen hun verhaal vanuit het perspectief van de reddeloze ouders die een gevecht leveren tegen een sterkere macht: het verslavende middel.

Er bestaan twee modellen om tegen verslaving aan te kijken. In het eerste model, het verantwoordelijkheidsmodel, is er sprake van een ‘zwak’ zelf dat steeds maar toegeeft aan zijn verslaving en een sterk zelf dat de controle moet zien terug te krijgen. De verslaafde wordt tussen die twee zelven heen en weer geslingerd. Het nadeel van dit model met twee zelven is dat er altijd een innerlijk conflict aanwezig is, een strijd tussen een goed en een slecht zelf. In het ziektemodel gaat men ervan uit dat de verslaafde ziek is en dat de verslaving geen karakterzwakte is. Dit model is humaner en de genezing kan ook als een medisch probleem worden benaderd. Maar het moedigt ook een hulpeloos slachtofferdenken aan.

De praatgroepmethode van Anonieme Alcoholisten is een geniale vondst, omdat die een combinatie biedt van beide modellen: het goede zelf wordt beloond via de groepsmechanismen en tegelijkertijd moet en mag de verslaafde de controle loslaten, want hij onderwerpt zich meteen aan een hogere macht in de eerste van de twaalf regels die gevolgd dienen te worden: erken je hulpeloosheid.

Ben Is Back en Beautiful Boy kiezen volledig voor het ziektemodel. Komen de twee zieke hoofdpersonen voort uit een ‘zieke’ tijd waarin geen ruimte is voor gevoeligheid? De films bevatten suggesties in die richting; de Amerikaanse maatschappij zou in essentie leeg zijn. De moeder van Ben probeert consumptie in te zetten als oppepper voor haar zoon (‘We kopen kerstcadeautjes en een nieuw pak’) en de vader van Nic denkt dat een goede opleiding en maatschappelijk succes het antwoord bieden op alle vragen. Is de verslavingsmaatschappij het symbolische onderwerp van deze films? Ik krijg ze maar niet uit mijn hoofd, die twee jongens, omdat in beide films het happy end – heel on-Amerikaans – erg tijdelijk en onzeker aanvoelt. Even beter, maar toch voor altijd verslaafd.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Relevante berichten

Een kerk voor het vrije woord
Een kerk voor het vrije woord

Een kerk voor het vrije woord

De Balie opende vorige week zijn deuren als gebedshuis, op grond van een heilig geloof in democratie, de rechtsstaat en de heilzame, bindende werking van cultuur. Waarom zou een cultuur- en debatcentrum zich anno 2022 geen seculiere kerk mogen noemen? We vroegen het Balie-directeur Yoeri Albrecht en Denker des Vaderlands Paul van Tongeren.

Lees meer
Weekendlijstje: Geheimen
Weekendlijstje: Geheimen

Weekendlijstje: Geheimen

Deze week werd duidelijk dat premier Rutte jarenlang eigenhandig sms’jes van zijn oude Nokia verwijderde. De premier heeft naar eigen zeggen “nooit bewust” belangrijke zaken verborgen, maar de oppositie ziet een patroon van het achterhouden van informatie. Naar aanleiding van het sms-debat, dit weekend een lijstje over geheimen.

Lees meer
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Niet-westerse filosofie

Bertrand Russell over ‘het probleem van China’

Toen de Britse filosoof Bertrand Russell een jaar lesgaf in China, raakte hij diep onder de indruk van het land. Vooral het vermogen van de bevolking om gelukkig te zijn raakte hem. Wel maakte hij zich zorgen over de groeiende invloed van het Westen. Is het China gelukt om zijn eigenheid ten opzichte van het Westen te bewaren?

Lees meer
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

S10 staat dit weekend in de finale van het Eurovisie Songfestival. Tijdens een interview bij Matthijs gaat door vertelt ze dat ze zichzelf toestemming heeft gegeven om haar dromen na te jagen en dit avontuur aan te gaan. Het resultaat: meer zelfinzicht en een bijzondere prestatie. Dit weekend een lijstje over durven beginnen, presteren, en jezelf leren kennen.

Lees meer