Home Stine Jensen: Trendje

Stine Jensen: Trendje

Door Stine Jensen op 03 mei 2018

Stine Jensen: Trendje
Cover van 05-2018
05-2018 Filosofie magazine Lees het magazine

Ik ontwaar een trend(je) in filosofieland. Steeds meer filosofen roepen op om niet de blik naar binnen te keren, maar om de aandacht naar buiten te richten. Na Thijs Lijster (De grote vlucht inwaarts) en Florentijn van Rootselaar (Filosofisch veldwerk) doen ook Lisa Doeland, Naomi Jacobs en Elize de Mul een duit in het zakje. In Onszelf voorbij. Kijken naar wat we liever niet zien verzetten zij zich tegen de ‘onstuitbare focus op onszelf’ en het ‘individuele welzijn’ terwijl er een humanitaire, ecologische en economische crisis is. 

Het zijn stuk voor stuk intelligente en sympathieke boeken, maar toch is er iets dat mij minder bevalt. Niet eens zozeer dat de filosoof voor mij bepaalt op welke grote problemen ik mijn aandacht zou moeten richten (‘het klimaat’, ‘afval’, ‘migratie’, ‘armoede’), maar het gaat mij om de manier waarop het ‘naar binnen gaan’ steeds opnieuw retorisch wordt ingezet als afzetpunt. Dat gebeurt in zinnen zoals deze: ‘Wij hoeven niet net als Castorp boven op de Toverberg te zitten met onze rug naar de geschiedenis toe, terwijl we onszelf voortdurend temperaturen met slimme horloges en onze blik naar binnen richten door middel van mindfulnesscursussen, yogaretraites en detoxdiëten.’

Niet alleen wordt een nogal simplistische voorstelling gegeven van yoga en mindfulness – die zoals Aaf Brandt Corstius onlangs in een geestige column liet zien vaak juist hartstochtelijk bezig zijn met goede intenties ‘setten’ voor de wereld om je heen –, maar ook wordt een valse tegenstelling tussen ‘binnen’ en ‘buiten’ gecreëerd. Een oorzakelijk verband wordt gesuggereerd: omdat wij zo naar binnen zijn gericht, kijken we niet naar buiten. Of: wie naar binnen kijkt, kijkt niet naar buiten. Maar waarom zou je niet én regelmatig je aandacht naar binnen kunnen keren én naar buiten? En waarom is aandacht voor ‘de problemen’ van de buitenwereld per definitie trouwens een goede zaak? Kijk naar de Oostvaardersplassen: de aandacht gaat beslist naar buiten bij zowel demonstranten als boswachters, maar ze staan lijnrecht tegenover elkaar. Welk engagement is hier dan het juiste?

De drie vrouwen zetten zichzelf trouwens op het omslag – ze zijn zichzelf kennelijk nog niet helemaal voorbij. De aandacht naar buiten wordt verbeeld door een wezenloze robotachtige blik; de handen rusten werkeloos op een tafel in een soort laatste-avondmaal-achtige pose. Symboliseren hun gelijksoortige bloemenblouses gelijkvormigheid en eensgezindheid? Is dit hun doem-selfie? Alas, als ik ze zo levenloos zie, dan denk ik: oei, die zijn zwaar toe aan een yogaretraite.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Relevante berichten

Een kerk voor het vrije woord
Een kerk voor het vrije woord

Een kerk voor het vrije woord

De Balie opende vorige week zijn deuren als gebedshuis, op grond van een heilig geloof in democratie, de rechtsstaat en de heilzame, bindende werking van cultuur. Waarom zou een cultuur- en debatcentrum zich anno 2022 geen seculiere kerk mogen noemen? We vroegen het Balie-directeur Yoeri Albrecht en Denker des Vaderlands Paul van Tongeren.

Lees meer
Weekendlijstje: Geheimen
Weekendlijstje: Geheimen

Weekendlijstje: Geheimen

Deze week werd duidelijk dat premier Rutte jarenlang eigenhandig sms’jes van zijn oude Nokia verwijderde. De premier heeft naar eigen zeggen “nooit bewust” belangrijke zaken verborgen, maar de oppositie ziet een patroon van het achterhouden van informatie. Naar aanleiding van het sms-debat, dit weekend een lijstje over geheimen.

Lees meer
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Niet-westerse filosofie

Bertrand Russell over ‘het probleem van China’

Toen de Britse filosoof Bertrand Russell een jaar lesgaf in China, raakte hij diep onder de indruk van het land. Vooral het vermogen van de bevolking om gelukkig te zijn raakte hem. Wel maakte hij zich zorgen over de groeiende invloed van het Westen. Is het China gelukt om zijn eigenheid ten opzichte van het Westen te bewaren?

Lees meer
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

S10 staat dit weekend in de finale van het Eurovisie Songfestival. Tijdens een interview bij Matthijs gaat door vertelt ze dat ze zichzelf toestemming heeft gegeven om haar dromen na te jagen en dit avontuur aan te gaan. Het resultaat: meer zelfinzicht en een bijzondere prestatie. Dit weekend een lijstje over durven beginnen, presteren, en jezelf leren kennen.

Lees meer