Home Stine Jensen: Overgave

Stine Jensen: Overgave

Door Stine Jensen op 28 juni 2018

Stine Jensen: Overgave
07-2018 Filosofie magazine Lees het magazine

Soms verlang ik naar overgave. Waaraan precies weet ik niet, maar ik heb wel woorden voor de toestand waarnaar ik verlang: berusting, een diepe vorm van ontspanning. Soms lukt het. Dan voel ik van alles, en dat voelen zonder direct in te grijpen is bevrijdend. Het paradoxale is wel dat ik, om die overgave te bereiken, tamelijk hard aan de slag moet: loslaten gaat niet vanzelf – sterker nog: er komt discipline bij kijken om op de grond te gaan liggen, mijn aandacht naar mijn lichaam te brengen en te voelen.

Ik heb het idee dat gelovigen beter zijn in de beoefening van overgave, omdat zij hun lot in handen van God leggen. Dat scheelt gepieker over autonomie, want er is altijd iemand die je hand vasthoudt. Maar als je gebeurtenissen uiteindelijk als willekeur van het universum beschouwt, dan ben je op jezelf teruggeworpen in al je keuzes en is overgave stukken lastiger.

Filosoof Beate Roessler stoft in haar mooie nieuwe boek Autonomie het werk van schrijver en filosoof Iris Murdoch af. Murdoch drukt volgens haar perfect de worsteling van de moderne mens uit: je moet zelf kiezen/handelen, en tegelijkertijd is dat zelf kiezen ook een fictie, omdat er toeval en willekeur zijn. Dat kan tot een gevoel van fatalistische hulpeloosheid leiden. In Vlucht voor de regenboog vat Murdoch deze situatie in een scène waarin de hoofdpersoon een telefoontje moet gaan plegen: ‘Rainborough zat in zijn zitkamer en probeerde het besluit te nemen Agnes Casement op te bellen. Hij had beloofd haar in de middag te bellen, maar hij stelde het telkens uit. Het werd nu in gelijke mate noodzakelijk en onmogelijk dat hij dat nu direct doen zou en terwijl hij daarover peinsde, het veranderend in een probleem van metafysische dimensies, gaf het hem een beeld van zijn hele leven.’

Er gaat een filmpje viral van het chaotische verkeer op een kruising in Amsterdam die iets weg heeft van een choreografie. Als je net het boek van Roessler hebt gelezen, zie je een perfecte balans van de illusie en noodzaak van persoonlijke autonomie (iedereen houdt zijn stuur vast) en tegelijkertijd het grillige toeval dat de dingen goed gaan. Murdoch bood overigens ook een antwoord op het dilemma van de moderne mens die verlangt naar overgave, ook moet handelen en niet in het fatalisme van haar personages wil vervallen. ‘De boodschap is deze: alles is toevallig. Er zijn geen dieper gelegen fundamenten. Ons leven berust op chaos en los grind, en het enige wat we kunnen proberen is goed te zijn.’ Overgave dus, aan het toeval, maar zonder het stuur helemaal los te laten.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Relevante berichten

Een kerk voor het vrije woord
Een kerk voor het vrije woord

Een kerk voor het vrije woord

De Balie opende vorige week zijn deuren als gebedshuis, op grond van een heilig geloof in democratie, de rechtsstaat en de heilzame, bindende werking van cultuur. Waarom zou een cultuur- en debatcentrum zich anno 2022 geen seculiere kerk mogen noemen? We vroegen het Balie-directeur Yoeri Albrecht en Denker des Vaderlands Paul van Tongeren.

Lees meer
Weekendlijstje: Geheimen
Weekendlijstje: Geheimen

Weekendlijstje: Geheimen

Deze week werd duidelijk dat premier Rutte jarenlang eigenhandig sms’jes van zijn oude Nokia verwijderde. De premier heeft naar eigen zeggen “nooit bewust” belangrijke zaken verborgen, maar de oppositie ziet een patroon van het achterhouden van informatie. Naar aanleiding van het sms-debat, dit weekend een lijstje over geheimen.

Lees meer
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Niet-westerse filosofie

Bertrand Russell over ‘het probleem van China’

Toen de Britse filosoof Bertrand Russell een jaar lesgaf in China, raakte hij diep onder de indruk van het land. Vooral het vermogen van de bevolking om gelukkig te zijn raakte hem. Wel maakte hij zich zorgen over de groeiende invloed van het Westen. Is het China gelukt om zijn eigenheid ten opzichte van het Westen te bewaren?

Lees meer
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

S10 staat dit weekend in de finale van het Eurovisie Songfestival. Tijdens een interview bij Matthijs gaat door vertelt ze dat ze zichzelf toestemming heeft gegeven om haar dromen na te jagen en dit avontuur aan te gaan. Het resultaat: meer zelfinzicht en een bijzondere prestatie. Dit weekend een lijstje over durven beginnen, presteren, en jezelf leren kennen.

Lees meer