Home Richard Rorty (1931-2007)

Richard Rorty (1931-2007)

20 juni 2007

Dit artikel krijgt u van ons cadeau

Wilt u onbeperkt toegang tot de artikelen op Filosofie.nl? U bent al abonnee vanaf €4,99 per maand. Sluit hier een abonnement af en u heeft direct toegang.

Richard Rorty laat een onbehaaglijke erfenis na voor individuen die zich koesteren in het Grote Gelijk.



Op vrijdag 8 juni is Richard Rorty, één van de meest spraakmakende filosofen van de voorbije decennia, overleden op 75-jarige leeftijd. 

Toen Rorty in 1979 zijn Philosophy and the Mirror of Nature publiceerde, rekende hij zeer kordaat af met een bepaalde manier van filosoferen. Vooral de Angelsaksische filosofie moest het ontgelden en dan met name de daar heersende idee dat de menselijke geest een exacte, objectieve weerspiegeling zou kunnen produceren van alles wat zich buiten die geest bevindt. Hij vond het onzin dat filosofen er zich mee bezig hielden uit te vissen wat al dan niet als ware kennis kan gelden. Rorty greep na zijn verbrijzeling van de Mirror liever terug naar de pragmatistische traditie en zou voortaan de opvatting huldigen dat waarheid synoniem is voor wat goed is voor ons. We hebben oplossingen te vinden voor problemen die zich in een bepaalde context aandienen, maar je kunt er maar beter van uit gaan dat diezelfde problemen in een andere context om andere oplossingen vragen. Dat ziet er wat onbehaaglijk uit voor individuen die zich graag koesteren in het Grote Gelijk, maar voor Rorty was het zondermeer de garantie voor een vrije, solidaire en open samenleving. Eén van de leidmotieven van zijn pragmatisme luidde: ‘Morgen kan er altijd iemand komen met een beter idee’.

Enige eigenzinnigheid was hem niet vreemd. Liberaal zijn betekende voor hem bijvoorbeeld: anderen niet kwetsen. Vandaar ook zijn grote sociale bekommernis en de kritiek op een bepaald soort academisch links, waar discussies gaan over ‘discoursanalyse’, ‘alteriteit’ en ‘logocentrisme’, maar debatten over minder intellectueel verheven problemen als armoede niet meer op de agenda staan. 

Als filosoof pleitte Rorty voor een grote bescheidenheid. De politieke analyse in één van zijn laatste boeken, De voltooiing van Amerika (uitg. Boom), noemde hij slechts een pamflet. Hij vond zelfs dat hij dat boek niet als filosoof had geschreven. Filosofen hebben geen enkele bijzondere bekwaamheid die hen in staat zou stellen interessantere dingen te vertellen over politiek dan om het even welke kritische geest, vond Rorty. Ze hebben zich vooral onledig te houden met wat hij zelfcreatie noemt. Uiteindelijk bleek hij daar dan vooral inspiratie te vinden in romanliteratuur, veel meer dan in de filosofie. Een literaire cultuur, daar was het hem op het einde van zijn loopbaan om te doen. In een dergelijke cultuur draait het enkel nog om producten van de menselijke verbeeldingskracht, en niet op iets wat aan gene zijde van het menselijke ligt en wat ons een of andere verlossing in het vooruitzicht meent te mogen stellen.

Marc Van den Bossche

Relevante berichten

Een kerk voor het vrije woord
Een kerk voor het vrije woord

Een kerk voor het vrije woord

De Balie opende vorige week zijn deuren als gebedshuis, op grond van een heilig geloof in democratie, de rechtsstaat en de heilzame, bindende werking van cultuur. Waarom zou een cultuur- en debatcentrum zich anno 2022 geen seculiere kerk mogen noemen? We vroegen het Balie-directeur Yoeri Albrecht en Denker des Vaderlands Paul van Tongeren.

Lees meer
Weekendlijstje: Geheimen
Weekendlijstje: Geheimen

Weekendlijstje: Geheimen

Deze week werd duidelijk dat premier Rutte jarenlang eigenhandig sms’jes van zijn oude Nokia verwijderde. De premier heeft naar eigen zeggen “nooit bewust” belangrijke zaken verborgen, maar de oppositie ziet een patroon van het achterhouden van informatie. Naar aanleiding van het sms-debat, dit weekend een lijstje over geheimen.

Lees meer
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Niet-westerse filosofie

Bertrand Russell over ‘het probleem van China’

Toen de Britse filosoof Bertrand Russell een jaar lesgaf in China, raakte hij diep onder de indruk van het land. Vooral het vermogen van de bevolking om gelukkig te zijn raakte hem. Wel maakte hij zich zorgen over de groeiende invloed van het Westen. Is het China gelukt om zijn eigenheid ten opzichte van het Westen te bewaren?

Lees meer
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

S10 staat dit weekend in de finale van het Eurovisie Songfestival. Tijdens een interview bij Matthijs gaat door vertelt ze dat ze zichzelf toestemming heeft gegeven om haar dromen na te jagen en dit avontuur aan te gaan. Het resultaat: meer zelfinzicht en een bijzondere prestatie. Dit weekend een lijstje over durven beginnen, presteren, en jezelf leren kennen.

Lees meer