Home Mill grootste liberaal aller tijden

Mill grootste liberaal aller tijden

09 december 2007

Dit artikel krijgt u van ons cadeau

Wilt u onbeperkt toegang tot de artikelen op Filosofie.nl? U bent al abonnee vanaf €4,99 per maand. Sluit hier een abonnement af en u heeft direct toegang.

John Stuart Mill (1806-1873) is in Groot-Brittannië verkozen tot ‘grootste liberaal aller tijden’. Toch zijn er grote verschillen tussen Mills liberalisme, en liberalen van nu.





De verkiezing werd georganiseerd door de Liberal Democrats, de derde partij van Groot-Brittannië. De uitkomst is enigszins verrassend; Mill versloeg bijvoorbeeld John Locke (1632-1704), toch de grondlegger van het liberalisme. Mill-biograaf Richard Reeves wijst in het dagblad The Guardian op het verschil tussen het klassieke liberalisme, en Mills liberalisme. Beide stellen weliswaar de individuele vrijheid boven alles. Maar volgens het klassieke liberalisme betekent dit dat de overheid zich zo min mogelijk moet bemoeien met de manier waarop de burger zijn leven inricht, want dwang sluit vrijheid uit. Volgens Mill echter is niet zo zeer dwang, maar afhankelijkheid de grootste bedreiging van vrijheid. De overheid moet een actieve, soms dwingende rol spelen bij zelfontplooiing, ontwikkeling en emancipatie van de burger, zodat die niet afhankelijk is van de mening van anderen, maar zélf een mening kan vormen. Zo was Mill een vroege voorvechter voor vrouwenemancipatie.

De populariteit van Mill blijkt ook uit het feit dat veel Britse politici naar hem verwijzen: niet alleen de liberaal democraten, maar ook bestuurders van zowel de Conservative Party als van Labour laten zich erop voorstaan voor vrijheid, en dus liberaal te zijn. Maar volgens Reeves pakken de politici slechts één kant van het verhaal. Mill stelt inderdaad dat dwang soms noodzakelijk is om vrijheid te beschermen, maar als minister-president Gordon Brown, met Mill in de hand, twee maanden detentie zonder beschuldiging verdedigt als middel tegen terroristische dreiging, vergist hij zich. Mill zou juist bedoelen dat dwang alleen is toegestaan als daarmee burgerrechten worden beschermd, en niet als die preventief worden opgeschort. Bovendien zou Mill tegenwoordig wijzen op de slechte staat van sociale instituties en onderwijs, én de groeiende kloof tussen arm en rijk in Groot-Brittannië; belemmeringen voor het individu om zich te kunnen ontplooien. Mill stond volgens Reeves ook ver af van het economische liberalisme van Labour, dat in Nederland bijvoorbeeld ook door de VVD wordt verdedigd. Mill was voorstander van extra belasting op omvangrijke erfenissen, en vond dat ondernemingen in handen moest zijn van de werknemers.



Paul Boon & Leon Heuts

Relevante berichten

Een kerk voor het vrije woord
Een kerk voor het vrije woord

Een kerk voor het vrije woord

De Balie opende vorige week zijn deuren als gebedshuis, op grond van een heilig geloof in democratie, de rechtsstaat en de heilzame, bindende werking van cultuur. Waarom zou een cultuur- en debatcentrum zich anno 2022 geen seculiere kerk mogen noemen? We vroegen het Balie-directeur Yoeri Albrecht en Denker des Vaderlands Paul van Tongeren.

Lees meer
Weekendlijstje: Geheimen
Weekendlijstje: Geheimen

Weekendlijstje: Geheimen

Deze week werd duidelijk dat premier Rutte jarenlang eigenhandig sms’jes van zijn oude Nokia verwijderde. De premier heeft naar eigen zeggen “nooit bewust” belangrijke zaken verborgen, maar de oppositie ziet een patroon van het achterhouden van informatie. Naar aanleiding van het sms-debat, dit weekend een lijstje over geheimen.

Lees meer
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Niet-westerse filosofie

Bertrand Russell over ‘het probleem van China’

Toen de Britse filosoof Bertrand Russell een jaar lesgaf in China, raakte hij diep onder de indruk van het land. Vooral het vermogen van de bevolking om gelukkig te zijn raakte hem. Wel maakte hij zich zorgen over de groeiende invloed van het Westen. Is het China gelukt om zijn eigenheid ten opzichte van het Westen te bewaren?

Lees meer
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

S10 staat dit weekend in de finale van het Eurovisie Songfestival. Tijdens een interview bij Matthijs gaat door vertelt ze dat ze zichzelf toestemming heeft gegeven om haar dromen na te jagen en dit avontuur aan te gaan. Het resultaat: meer zelfinzicht en een bijzondere prestatie. Dit weekend een lijstje over durven beginnen, presteren, en jezelf leren kennen.

Lees meer