Home Dieren Maak van het dier geen mens
Dieren

Maak van het dier geen mens

Door Erno Eskens op 22 april 2008

04-2008 Filosofie magazine Lees het magazine

René ten Bos verzet zich tegen de drang om dieren te onthullen, te tonen en te beheren. Laat een dier weer een dier zijn, met alle vrijheid om zich te verstoppen.

Ooit was het allemaal helder. Het dier had zijn eigen plek, en wie mens wil worden moest proberen geen dier te zijn. De meeste Griekse filosofen vonden daarom dat ieder mens de strijd met de dierlijkheid aan moest gaan. Wie de dierlijkheid overwint, wordt waarlijk mens. In zijn nieuwe boek Het geniale dier constateert de Nijmeegse hoogleraar organisatiefilosofie René ten Bos dat nog maar weinig mensen hierin geloven. Onze dierlijke kanten mogen er ook zijn, heet het, en wie streeft naar een eindzege op de dierlijkheid raakt vervreemd van de eigen lichamelijkheid. Je wordt er ongelukkig van.

In een poging dit ongeluk af te wenden, braken de negentiende-eeuwse romantici met de Griekse opvatting. Maar ze schoten door, zegt Ten Bos. Ze gaven zich net iets te veel over aan het verlangen om ‘weer dier te worden’. In een ‘proces van toenemende verdierlijking’ verheerlijkten ze de dierlijke eigenschappen ten koste van de intellectuele. Romantische dichters lieten de scheidslijn tussen mens en dier vervagen en zij kregen daarbij steun van Darwin en Linnaeus. De mens stamt af van de aap, stelde Darwin; de mens is een aapachtige, vulde Linnaeus aan. Dieren dus. De beide wetenschappers waren niet bang dat hun constatering de scale naturae – de hiërarchie in het rijk der levende wezens – zou ondermijnen. Uiteindelijk zou de mens, door zijn intellectuele en morele vermogens, toch ver boven de dieren staan, met God, het Zuivere Intellect, daar nog weer boven.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Relevante berichten

Melanie Joy: ‘Dieren eten wordt gezien als feit, niet als keuze’
Melanie Joy: ‘Dieren eten wordt gezien als feit, niet als keuze’
Dieren

Melanie Joy: ‘Dieren eten wordt gezien als feit, niet als keuze’

Vroeger aaide psycholoog Melanie Joy met de ene hand haar hond, terwijl ze met de andere een karbonade at. Tot ze de tegenstrijdigheid daarvan inzag. Ze schreef een boek over ‘de onzichtbare filosofie’ van het carnisme: de ideologie van dieren eten. Stel, je zit aan tafel bij een etentje, en… Read More

Lees meer
Moreel dilemma: moet je moreel gezien veganist worden?
Moreel dilemma: moet je moreel gezien veganist worden?
Dieren
Voor leden

Moreel dilemma: moet je moreel gezien veganist worden?

Dierconsumptie zorgt voor leed en klimaatverandering, en verhoogt het risico op pandemieën. Moeten we afzien van dierlijke producten? beeld Bas van der Schot Als omnivoor, zo stelt voedseljournalist Michael Pollan, ziet de mens zich dagelijks met een dilemma geconfronteerd: wat eten we vanavond? Een koala hoeft zich die vraag niet te… Read More

Lees meer
‘We moeten het dier in onszelf leren zien’
‘We moeten het dier in onszelf leren zien’
Dieren
Voor leden

‘We moeten het dier in onszelf leren zien’

Het idee dat we als mens uniek zijn, zit diep. Maar we moeten eindelijk écht gaan begrijpen dat wijzelf ook dieren zijn, betoogt de Britse onderzoeker en auteur Melanie Challenger in haar nieuwe boek Het dier in ons. Hoe we reageren op het feit dat we dieren zijn tussen andere… Read More

Lees meer
‘We leven in een multiversum’
‘We leven in een multiversum’
Dieren

‘We leven in een multiversum’

Wat onderscheidt leven van niet-leven? Is het mogelijk om een definitie te geven van wat leven is? Volgens de Chileense filosoof en bioloog Humberto Maturana (1928-2021) wel. Hij definieerde leven aan de hand van organisatie. ‘Leven is een zelf producerende machine.’ Beeld Francisco Valdés Op 6 mei 2021 overleed Humberto… Read More

Lees meer