Home Joke Hermsen: ‘Er gebeurt iets in dit gesprek tussen ons’

Joke Hermsen: ‘Er gebeurt iets in dit gesprek tussen ons’

Door Martijn Meijer op 11 november 2016

Joke Hermsen: ‘Er gebeurt iets in dit gesprek tussen ons’
Cover van 12-2016
12-2016 Filosofie magazine Lees het magazine

‘Omdat het verhaal een eind heeft en er een punt achter gezet wordt, kan er ook weer een nieuw begin gemaakt worden.’ Joke Hermsen, spreker op het festival de Verhalenvertellers, over de kracht van verhalen.

‘Het is raar dat in Nederland de filosofie zich als een afgebakend territorium opstelt en dat strengt bewaakt’, zegt Joke Hermsen. ‘Ik heb dat zelf gemerkt in de jaren dat ik aan de universiteit filosofie doceerde. Zulk territoriaal gedrag is niet van deze tijd. Ik zou willen pleiten voor deterritorialisering ten behoeve van het narratieve, van de kruisbestuiving die tussen literatuur en filosofie kan plaatsvinden. Er zou meer ruimte moeten zijn voor diepzinnige verhalen in de academische filosofie.’

We spreken elkaar in haar huis in Amsterdam, aan een tafel bezaaid met boeken. Als schrijfster en filosofe verenigt Joke Hermsen twee vermogens: vertellen en denken. Als je buiten Nederland kijkt, is dat helemaal geen zeldzame combinatie, zegt ze. ‘Neem bijvoorbeeld Virginia Woolf; die heeft bijna net zoveel essays geschreven als romans. Maar ook in Frankrijk is het al sinds de Verlichting heel gewoon dat je als filosoof niet alleen filosofische teksten schrijft, maar ook romans, toneelstukken en politieke pamfletten. De philosophe, zoals door Diderot beschreven in de Encyclopédie, heeft in die traditie een drievoudige functie: zowel zorgen voor een literaire als een filosofische en politieke betrokkenheid. Daar kan ik me goed in vinden.’

In haar essaybundel Stil de tijd. Pleidooi voor een langzame toekomst (2009) pleit Hermsen voor een ander tijdsbesef, met meer rust en aandacht. In haar boek Kairos. Een nieuwe bevlogenheid (2014), vernoemd naar de Griekse ‘god van het geschikte moment’, gaat het om de inspiratie die ons weer in beweging brengt. Door het succes van haar werk heeft Hermsen het drukker dan ooit, paradoxaal genoeg, met lezingen en andere publieke optredens geven. Momenteel verkeert ze in de laatste fase van het schrijfproces van haar nieuwe roman, Rivieren keren nooit terug, waarin de tijd ook een rol zal spelen. En ze werkt aan het essay voor de Maand van de Filosofie 2017, dat over de ‘melancholie van de onrust’ zal gaan.

Hermsen is afkomstig uit een onderwijsfamilie. Het is dan ook niet vreemd dat de toestand van het onderwijs in Nederland haar aan het hart gaat. In 2013 stuurde ze een tweet de wereld in over de oprichting van de zogenoemde iPad-scholen, waarbij iPads de andere leermiddelen zouden vervangen en de docent nog slechts een coach zou zijn. Hermsen schreef: ‘We willen Hannah Arendt-scholen in plaats van iPad-scholen. Dus: denken, dromen, leren, verbeelden, verdiepen en docenten die mooie verhalen vertellen.’

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Relevante berichten

Een kerk voor het vrije woord
Een kerk voor het vrije woord

Een kerk voor het vrije woord

De Balie opende vorige week zijn deuren als gebedshuis, op grond van een heilig geloof in democratie, de rechtsstaat en de heilzame, bindende werking van cultuur. Waarom zou een cultuur- en debatcentrum zich anno 2022 geen seculiere kerk mogen noemen? We vroegen het Balie-directeur Yoeri Albrecht en Denker des Vaderlands Paul van Tongeren.

Lees meer
Weekendlijstje: Geheimen
Weekendlijstje: Geheimen

Weekendlijstje: Geheimen

Deze week werd duidelijk dat premier Rutte jarenlang eigenhandig sms’jes van zijn oude Nokia verwijderde. De premier heeft naar eigen zeggen “nooit bewust” belangrijke zaken verborgen, maar de oppositie ziet een patroon van het achterhouden van informatie. Naar aanleiding van het sms-debat, dit weekend een lijstje over geheimen.

Lees meer
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Niet-westerse filosofie

Bertrand Russell over ‘het probleem van China’

Toen de Britse filosoof Bertrand Russell een jaar lesgaf in China, raakte hij diep onder de indruk van het land. Vooral het vermogen van de bevolking om gelukkig te zijn raakte hem. Wel maakte hij zich zorgen over de groeiende invloed van het Westen. Is het China gelukt om zijn eigenheid ten opzichte van het Westen te bewaren?

Lees meer
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

S10 staat dit weekend in de finale van het Eurovisie Songfestival. Tijdens een interview bij Matthijs gaat door vertelt ze dat ze zichzelf toestemming heeft gegeven om haar dromen na te jagen en dit avontuur aan te gaan. Het resultaat: meer zelfinzicht en een bijzondere prestatie. Dit weekend een lijstje over durven beginnen, presteren, en jezelf leren kennen.

Lees meer