Home ‘Ik was zelf een object geworden’

‘Ik was zelf een object geworden’

Door Carolien van Welij op 29 oktober 2020

‘Ik was zelf een object geworden’
Cover van 11-2020
11-2020 Filosofie magazine Lees het magazine

Dit artikel krijgt u van ons cadeau

Wilt u onbeperkt toegang tot de artikelen op Filosofie.nl? U bent al abonnee vanaf €4,99 per maand. Sluit hier een abonnement af en u heeft direct toegang.

Anoek Nuyens (36) is schrijver en theatermaker. De zaak Shell – haar nieuwe voorstelling, die ze maakte met Rebekka de Wit – is nu te zien in het theater. 

Twee keer zes uur in de bus zitten voor een interview van een uur in Parijs – ik twijfelde of ik het moest doen. Maar ik was gefascineerd door het werk van de Kameroense filosoof Achille Mbembe. In Kritiek van de zwarte rede beschrijft hij de objectificatie van de mens. Tijdens de slavernij kregen mensen de status van een ding. Mbembe laat zien dat de moderne mens ook steeds meer als een object gezien wordt. Wat vooropstaat is hoeveel iemand kan presteren, hoe hard iemand kan werken en hoeveel iemand economisch waard is. Hij noemt deze ontwikkeling “le devenir-nègre du monde”, ­“de vernegering van de wereld”, waarbij het menselijke van de mens verloren gaat.

Het interview was in de lobby van een hotel. Ik had van elf tot twaalf de tijd. Bam-bam-bam begon ik het gesprek. Toen Mbembe vroeg waar ik me mee bezighield, dacht ik: ik heb maar een uur, kom op – rats-rats-rats. Door de manier waarop hij naar me keek zag ik mezelf ineens als “ding” in het neoliberale systeem zitten waarover hij sprak. Ik zag hoe ik als razende reporter met zweet op het voorhoofd overal naartoe rende. Hoe ik de hele dag achter mijn laptop zat. En ik zag mijn oplossingsdrang – dat ik vooral bezig was oplossingen te zoeken, zodat ik snel door kon naar het volgende project.

Door Mbembe besefte ik dat je nooit met iemand moet gaan praten, een samenwerking aangaan of een repetitielokaal in moet stappen met het idee dat je iets moet oplossen. Hij nam de tijd, het interview liep uit. Toen begreep ik: je lost op als je sterft en niet als je leeft. Als ik me afvraag of iets genoeg “impact” heeft, denk ik terug aan die uitspraak. Niet vergeten “mens” te zijn: niet iets oplossen, maar twijfel toelaten, verdwalen. Anders is het leven zo voorbij.’

Relevante berichten

Weekendlijstje Europa
Weekendlijstje Europa
Politiek

Weekendlijstje Europa

Vorige week stemden Europese regeringsleiders in met het kandidaat-lidmaatschap van Oekraïne en Moldavië. Onder druk van crises zoals de oorlog in Oekraïne, klimaatverandering of de Covid-pandemie kiest Europa vaak voor verdere Europese uitbreiding, samenwerking en integratie. Wat betekent dit voor de Europese identiteit en de rol van Europa in de wereld? In dit weekendlijstje vindt u vijf filosofische artikelen over Europa.

Lees meer
Weekendlijstje Spijt
Weekendlijstje Spijt

Weekendlijstje Spijt

Bij zijn bezoek aan Congo op 8 juni betuigde de Belgische koning Filip spijt voor de Belgische wandaden tijdens de koloniale overheersing. Hoewel officiële excuses ontbraken, werd deze spijtbetuiging geprezen als een stap in de goede richting. Maar kun je wel excuses maken voor iets wat je zelf niet gedaan hebt? Wat betekent spijt hebben eigenlijk en waar dient het voor? In dit weekendlijstje vindt u vijf artikelen over spijt.

Lees meer
Kunstmatige intelligentie
Kunstmatige intelligentie
Bewustzijn

Een zelfbewuste computer is onze favoriete nachtmerrie

Een softwareontwikkelaar van Google veroorzaakte een media-storm door te stellen dat zijn werkgever gebruikmaakt van een zelfbewuste chatbot. Maar is dat wel mogelijk? En wat betekent het dat we computers ontwikkelen die ons kunnen doen geloven dat ze bewust zijn?

Lees meer
Woede
Woede

Weekendlijstje: Woede

Een groep woedende boeren trok afgelopen week naar het huis van minister Van der Wal om hun onvrede te uiten over de nieuwe stikstofmaatregelen van het kabinet. Hoewel er in de maatschappij begrip lijkt te bestaan voor de boosheid bij boeren, klinkt er ook kritiek op de manier waarop zij deze boosheid uiten. Wat is woede, hoe gaan er mee om en kunnen we het positief inzetten? Daarover meer in dit weekendlijstje.  

Lees meer