Home ‘Ik verstopte me achter engagement’

‘Ik verstopte me achter engagement’

Door Carolien van Welij op 26 augustus 2020

‘Ik verstopte me achter engagement’
Cover van 09-2020
09-2020 Filosofie magazine Lees het magazine

Michael Bijnens (30) is theater- en romanschrijver. Het beste uit onszelf is zijn nieuwe roman.

Het lezen van Psychopolitiek. Neoliberalisme en de nieuwe machtstechnieken van Byung Chul-Han had iets van een openbaring. Twee maanden lang predikte ik zijn ideeën. Aan iedereen legde ik uit wat het betekent dat de mens geen subject meer is, maar een project. Ik vertelde over de overmaat van het positieve, waarin geen ruimte is voor weerwoord en twijfel. Over de aanhoudende dwang om onszelf te bewijzen en ons waar te maken. Over vrijheid die een vorm van dwang veroorzaakt, of, zoals Han schrijft: “De vrijheid van het kunnen brengt zelf meer vormen van dwang dan het disciplinaire moeten, dat geboden en verboden formuleert.” Elke zin van hem leest als een verpletterend statement.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Als je in een fabriek werkt, kun je nog in opstand komen tegen een baas die je slecht behandelt. Maar je kunt je niet verzetten tegen de stemmen in je hoofd die zeggen dat je niet productief genoeg bent, niet efficiënt genoeg, en dat je niet succesvol bent. Het idee het beste uit onszelf te halen dringt in onze geest. Dat is uitputtend. Als kunstenaar zit je vanzelf in die gevangenis: je bent gedwongen om een soort van ik-BV te zijn. Ik heb ook periodes dat ik me vastklamp aan uitwendig succes, aan het etaleren van mijn face, zoals Han dat noemt, in een zoeken naar aandacht en mijzelf profileren als succesvol.

Toen ik worstelde met spanningen en een zelfkritische stem in mijn hoofd, dacht ik: deze samenleving maakt me ziek. Tegelijkertijd was al die maatschappijkritiek een manier om niet naar mezelf te kijken en naar wat er gebeurd is in mijn jeugd. Emotionele verwaarlozing, jeugdtrauma – daar schijft Han niet over. Mijn romanpersonage Amy in Het beste uit onszelf doet net zoiets. Op een bepaald moment ziet Amy in dat ze maatschappijkritische gedachtegangen incarneert en gebruikt als afweer. Zo kan ze haar eigen pijn en verdriet voor zichzelf verstoppen.’

Beeld: Maarten Noordijk

Relevante berichten

Weekendlijstje Europa
Weekendlijstje Europa
Politiek

Weekendlijstje Europa

Vorige week stemden Europese regeringsleiders in met het kandidaat-lidmaatschap van Oekraïne en Moldavië. Onder druk van crises zoals de oorlog in Oekraïne, klimaatverandering of de Covid-pandemie kiest Europa vaak voor verdere Europese uitbreiding, samenwerking en integratie. Wat betekent dit voor de Europese identiteit en de rol van Europa in de wereld? In dit weekendlijstje vindt u vijf filosofische artikelen over Europa.

Lees meer
Weekendlijstje Spijt
Weekendlijstje Spijt

Weekendlijstje Spijt

Bij zijn bezoek aan Congo op 8 juni betuigde de Belgische koning Filip spijt voor de Belgische wandaden tijdens de koloniale overheersing. Hoewel officiële excuses ontbraken, werd deze spijtbetuiging geprezen als een stap in de goede richting. Maar kun je wel excuses maken voor iets wat je zelf niet gedaan hebt? Wat betekent spijt hebben eigenlijk en waar dient het voor? In dit weekendlijstje vindt u vijf artikelen over spijt.

Lees meer
Kunstmatige intelligentie
Kunstmatige intelligentie
Bewustzijn

Een zelfbewuste computer is onze favoriete nachtmerrie

Een softwareontwikkelaar van Google veroorzaakte een media-storm door te stellen dat zijn werkgever gebruikmaakt van een zelfbewuste chatbot. Maar is dat wel mogelijk? En wat betekent het dat we computers ontwikkelen die ons kunnen doen geloven dat ze bewust zijn?

Lees meer
Woede
Woede

Weekendlijstje: Woede

Een groep woedende boeren trok afgelopen week naar het huis van minister Van der Wal om hun onvrede te uiten over de nieuwe stikstofmaatregelen van het kabinet. Hoewel er in de maatschappij begrip lijkt te bestaan voor de boosheid bij boeren, klinkt er ook kritiek op de manier waarop zij deze boosheid uiten. Wat is woede, hoe gaan er mee om en kunnen we het positief inzetten? Daarover meer in dit weekendlijstje.  

Lees meer