Home Het moment… dat je op zoek moet naar nieuwe waarheden

Het moment… dat je op zoek moet naar nieuwe waarheden

Door Carolien van Welij op 25 september 2019

Het moment… dat je op zoek moet naar nieuwe waarheden
Cover van 10-2019
10-2019 Filosofie magazine Lees het magazine

Gerko Tempelman (31) is filosoof en theoloog. Hij schreef vorig jaar Ongeneeslijk religieus.

‘Als je in Amsterdam gaat studeren, zul je je geloof verliezen, zei een vrouw uit de Vrijgemaakte Kerk waarin ik opgroeide. Dat zou mij niet overkomen. Ik was ervan overtuigd dat ik na mijn studie theologie de opleiding tot dominee zou volgen in Kampen. Ik bereidde me goed voor op de confrontatie met niet-­christelijke ideeën en nam me voor elke avond aan persoonlijke Bijbelstudie te doen. Maar in Amsterdam ging mijn volledige pakket met overtuigingen op de helling. De waarheid was coherent binnen het systeem van de Vrijgemaakte Kerk. Daarbuiten – in de ont­moeting met anderen – zakte het systeem in elkaar.

In mijn gereformeerde milieu was het altijd “wij” tegen “zij”. Wij hadden de waarheid te pakken en de buitenwereld probeerde daar iets anders van te maken. Het verbaasde me dat ik in Amsterdam ­eenzelfde wij-zijdenken tegenkwam, maar dan in omgekeerde richting: “wij wetenschappers” en “zij, de goedgelovige massa”.

Toen ik me verdiepte in de wijsgerige traditie van de islam, viel me op dat daar rede en religie niet altijd zo’n onoverbrugbare tegenstelling vormden. De middeleeuwse islamitische filosoof Averroës – ook bekend als Ibn Rushd – werkte aan het hof van de orthodoxe kalief én was commentator van Aristoteles. Averroës onderscheidde drie manieren om ware uitspraken te doen: op retorisch, dialectisch en demonstratief niveau. Ze zijn alle drie waar. Maar alle drie ánders waar. We moeten oppassen dat we het demonstratieve niveau – de taal van de wetenschappers – als enige niveau gaan zien. We raken andere vormen van waarheid uit het oog.

Averroës liet me zien dat gelovig zijn is toegestaan. Echt religieus vind ik mezelf niet. Maar ik wil theoretische ruimte scheppen voor religie – ik vind het belangrijk dat religie mag bestaan. Het is wel paradoxaal dat ik me daarvoor bedien van die demonstratieve, wetenschappelijke taal. Zelf heb ik nu eenmaal geen spirituele voelsprieten.’

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Relevante berichten

Weekendlijstje Europa
Weekendlijstje Europa
Politiek

Weekendlijstje Europa

Vorige week stemden Europese regeringsleiders in met het kandidaat-lidmaatschap van Oekraïne en Moldavië. Onder druk van crises zoals de oorlog in Oekraïne, klimaatverandering of de Covid-pandemie kiest Europa vaak voor verdere Europese uitbreiding, samenwerking en integratie. Wat betekent dit voor de Europese identiteit en de rol van Europa in de wereld? In dit weekendlijstje vindt u vijf filosofische artikelen over Europa.

Lees meer
Weekendlijstje Spijt
Weekendlijstje Spijt

Weekendlijstje Spijt

Bij zijn bezoek aan Congo op 8 juni betuigde de Belgische koning Filip spijt voor de Belgische wandaden tijdens de koloniale overheersing. Hoewel officiële excuses ontbraken, werd deze spijtbetuiging geprezen als een stap in de goede richting. Maar kun je wel excuses maken voor iets wat je zelf niet gedaan hebt? Wat betekent spijt hebben eigenlijk en waar dient het voor? In dit weekendlijstje vindt u vijf artikelen over spijt.

Lees meer
Kunstmatige intelligentie
Kunstmatige intelligentie
Bewustzijn

Een zelfbewuste computer is onze favoriete nachtmerrie

Een softwareontwikkelaar van Google veroorzaakte een media-storm door te stellen dat zijn werkgever gebruikmaakt van een zelfbewuste chatbot. Maar is dat wel mogelijk? En wat betekent het dat we computers ontwikkelen die ons kunnen doen geloven dat ze bewust zijn?

Lees meer
Woede
Woede

Weekendlijstje: Woede

Een groep woedende boeren trok afgelopen week naar het huis van minister Van der Wal om hun onvrede te uiten over de nieuwe stikstofmaatregelen van het kabinet. Hoewel er in de maatschappij begrip lijkt te bestaan voor de boosheid bij boeren, klinkt er ook kritiek op de manier waarop zij deze boosheid uiten. Wat is woede, hoe gaan er mee om en kunnen we het positief inzetten? Daarover meer in dit weekendlijstje.  

Lees meer