Home Aleks Korzec: ‘Mensen zonder zelfkennis zijn vermoeiend’

Aleks Korzec: ‘Mensen zonder zelfkennis zijn vermoeiend’

25 maart 2014

Cover van 04-2014
04-2014 Filosofie magazine Lees het magazine
‘Te veel waarheid kunnen de meeste mensen niet aan’, zegt psychiater Aleks Korzec.
 
We zoeken naar een helende waarheid, zal Aleks Korzec in de loop van ons gesprek zeggen. Zelfkennis is zo’n helende waarheid, zegt de psychiater, die is gespecialiseerd in de behandeling van verslavingen – en verslaafd kunnen we aan vele dingen zijn: alcohol, drugs, overeten maar ook gamen of je e-mail checken. ‘Mensen weten vaak niet dat ze verslaafd zijn en blijven die dingen doen zonder te beseffen dat dat ten koste gaat van henzelf of hun relaties.’

Kennis van onze neigingen en gevoelens kan een ‘herhalend gedragsrepertoire doorbreken, zelfverblinding wegnemen en zo je keuzemogelijkheden vergroten’. De weg naar zelfkennis is evenwel een moeilijke – de beloften van zelfhulpboeken die zelfkennis in veertien stappen beloven ten spijt. ‘Ik ben niet trots op mijn gevoelens van minachting voor dat soort boeken, maar soms steken ze de kop op’, provoceert Korzec om – serieuzer – toe te voegen dat die beloften niet alleen tot teleurstellingen leiden, maar de gebruikers van deze boeken ook het gevoel geven mislukkelingen te zijn omdat ze zelfs zoiets verondersteld eenvoudigs niet kunnen.

Zelfbedrog

Zelfkennis verkrijgen is zo moeilijk omdat we op ongemakkelijke waarheden stuiten die we juist niet onder ogen durven en willen komen. Korzec: ‘Het gaat vaak om oud zeer. Behandeling van oud zeer is behandeling van zelfkennis.’

Korzec wijst op een andere moeilijkheid: hoe kunnen we zelfkennis van zelfbedrog onderscheiden? Korzec: ‘Voor zelfkennis kunnen we geen waarheidscriterium stellen. Daarmee verschilt zelfkennis wezenlijk van kennis. Die laatste is algemeen en verifieerbaar of falsificeerbaar. Zelfkennis is uniek en niet reproduceerbaar of verifieerbaar. Iets wat zelfkennis lijkt of zo wordt gepresenteerd kan zelfbedrog zijn. ‘Cynische “waarheden” die de patiënt uit zijn meestal getuigenissen van desillusie. Oprechte verontwaardiging verwijst eerder naar domheid. En gevoelens kunnen bedriegen.’

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Relevante berichten

Een kerk voor het vrije woord
Een kerk voor het vrije woord

Een kerk voor het vrije woord

De Balie opende vorige week zijn deuren als gebedshuis, op grond van een heilig geloof in democratie, de rechtsstaat en de heilzame, bindende werking van cultuur. Waarom zou een cultuur- en debatcentrum zich anno 2022 geen seculiere kerk mogen noemen? We vroegen het Balie-directeur Yoeri Albrecht en Denker des Vaderlands Paul van Tongeren.

Lees meer
Weekendlijstje: Geheimen
Weekendlijstje: Geheimen

Weekendlijstje: Geheimen

Deze week werd duidelijk dat premier Rutte jarenlang eigenhandig sms’jes van zijn oude Nokia verwijderde. De premier heeft naar eigen zeggen “nooit bewust” belangrijke zaken verborgen, maar de oppositie ziet een patroon van het achterhouden van informatie. Naar aanleiding van het sms-debat, dit weekend een lijstje over geheimen.

Lees meer
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Niet-westerse filosofie

Bertrand Russell over ‘het probleem van China’

Toen de Britse filosoof Bertrand Russell een jaar lesgaf in China, raakte hij diep onder de indruk van het land. Vooral het vermogen van de bevolking om gelukkig te zijn raakte hem. Wel maakte hij zich zorgen over de groeiende invloed van het Westen. Is het China gelukt om zijn eigenheid ten opzichte van het Westen te bewaren?

Lees meer
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

S10 staat dit weekend in de finale van het Eurovisie Songfestival. Tijdens een interview bij Matthijs gaat door vertelt ze dat ze zichzelf toestemming heeft gegeven om haar dromen na te jagen en dit avontuur aan te gaan. Het resultaat: meer zelfinzicht en een bijzondere prestatie. Dit weekend een lijstje over durven beginnen, presteren, en jezelf leren kennen.

Lees meer