Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

FM nr. 3/2018

Wat is de economische waarde van een mensenleven?

Bart Coster
Freelance filosofiejournalist

De Britse activist, schrijver en documentairemaker Raoul Martinez roept ons op om zelf na te denken over wat we van waarde vinden. Anders bepalen bedrijven en overheden het voor ons.

Wat heb je liever: een glas water of een cheque van 1 miljoen euro? Waarschijnlijk ga je voor de cheque. Maar wat als je al twee dagen gestrand bent in de woestijn? Dan lijkt die cheque opeens een stuk minder waardevol. Ook de aarde bevindt zich in een noodsituatie, zegt de Britse schrijver, activist en documentairemaker Raoul Martinez. De klimaatproblematiek is een van de thema’s die Martinez verkent in zijn boek Hoe vrij zijn wij?. We denken dat we vrij zijn: dat we vrije verkiezingen hebben, vrijheid van meningsuiting, een vrije markt enzovoort. Ook denken we dat we vrij zijn om te bepalen wat we van waarde vinden. Dat maakt het gek dat we voor de cheque blijven kiezen, in plaats van voor datgene wat letterlijk van levensbelang is voor ons en de generaties na ons: de aarde.
Martinez biedt een verklaring: we zijn niet zo vrij als we denken.

‘We ondergaan’, stelt Martinez, ‘een stortvloed van externe invloeden: van onze ouders, school, media, ons werk et cetera. Het marktdenken is daarbij van grote invloed, want dat is doorgedrongen in bijna alle onderdelen van ons leven. Het is de bril waar we door kijken als we waarden vaststellen. Natuurlijk waarderen we als individuen ook dingen die niet direct economische waarde hebben, zoals vriendschap. Dat moeten we ook vooral blijven doen. Maar een bepaalde manier van denken over waarde is dominant geworden in de overheid en instituties: het neoklassieke economische denken.

Tekst loopt door onder afbeelding

Fotografie: Martin Dijkstra

Dit denken doet de aanname dat alle vormen van waarde commensurabel zijn, dat ze in elkaar omgezet en zo met elkaar vergeleken kunnen worden. Ik kan bijvoorbeeld de waarde van jouw leven meten in blikken bruine bonen, want zowel de waarde van jouw leven als die van de blikken bruine bonen kan uitgedrukt worden in dollars, euro’s en yens.’

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden