Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

WP nr. 2/2009

Warm aanbevolen: De rede en haar monsters

Gert-Jan van der Heiden

Op een beroemd schilderij van Goya heeft een man zijn hoofd te ruste gelegd op een tafel terwijl hij van alle kanten wordt belaagd door allerlei monsterachtige wezens. Dankzij de dubbelzinnigheid van het Spaanse woord sueño, dat zowel slaap als droom betekent, is dit schilderij onder filosofen misschien wel vooral bekend geworden door z’n prachtige naam. In het Nederlands luidt deze naam: de slaap van de rede brengt monsters voort, maar ook: de droom van de rede brengt monsters voort.
Deze prent van Goya prijkt op de omslag van het boek De rede en haar monsters van de Antwerpse hoogleraar wijsbegeerte Erik Oger. Want, zoals hij uitlegt, deze gelukkige dubbelzinnigheid leidt ons direct naar een belangrijk filosofisch probleem omtrent de rede. Wanneer de rede slaapt en we geen gebruik van haar maken, dan komen er monsters. Maar wanneer we te veel in de droom van de rede geloven en haar aanspraken absoluut stellen, dan wordt ze monsterachtig. Zowel een overdaad als een tekort aan redelijkheid ontneemt ons het zicht op wat waar en goed is.

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden