Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

FM nr. 1/2011

Waarom werd Nietzsche krankzinnig?

Rein Gerritsen

De een wijt Nietzsches krankzinnigheid aan zijn radicale filosofie, de ander meent dat die het gevolg was van syfilis. Julian Young dook in de archieven om de ware toedracht te achterhalen.

Op het moment dat ‘Peter Gast’ – een pseudoniem van Heinrich Köselitz – het ultieme vriendengebaar wilde maken door de ogen van zijn overleden vriend Friedrich Nietzsche dicht te drukken, kwamen hij en de andere gasten bij de begrafenis van ‘de grootste filosoof van Duitsland’ tot de macabere ontdekking dat het rechteroog niet sloot. Daar lag Nietzsche dan, in zijn kist, met een halfopen rechteroog naar de aanwezigen te staren, alsof hij gestoord was tijdens zijn middagdutje en zo, korzelig als altijd, weer kon opstaan. Zijn laatste rustplaats vond Nietzsche (1844-1900) in het plaatsje Röcken, onder de rook van Leipzig.

Het werk van de filosoof Julian Young staat in het teken van een poging om Nietzsches werk en leven te begrijpen. De Australiër Young heeft een uitgebreid onderzoek gedaan in het Nietzsche-archief te Röcken. Ieder stukje papier, ieder kattebelletje, alle stukken geschreven door Jan en alleman die in relatie staan tot Nietzsche, blijkt de ogenschijnlijk onvermoeibare auteur onder ogen te hebben gehad. Voor wie wil weten wat Nietzsche op 17 oktober 1876 ’s middags om kwart voor twee bij de plaatselijke boekhandelaar in Sils Maria deed, biedt Youngs boek het antwoord. En ook al zijn dit soort details af en toe hinderlijk, remmen ze de vaart in het lezen en roepen ze bij de lezer de gedachte op ‘ja hoor, schiet eens wat op’, dan nog maken ze de lezer duidelijk dat de auteur een neus heeft voor detailkwesties, ook voor de schijnbaar triviale, maar o zo belangrijke kleine feitjes. Neem bijvoorbeeld het rechteroog van Nietzsche dat na zijn dood niet wil sluiten, en het achterliggende verhaal daarbij.

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden