Home Probleemdier

Probleemdier

Door Coen Simon op 22 januari 2021

Probleemdier
Cover van 02-2021
02-2021 Filosofie magazine Lees het magazine

Dit artikel krijgt u van ons cadeau

Wilt u onbeperkt toegang tot de artikelen op Filosofie.nl? U bent al abonnee vanaf €4,99 per maand. Sluit hier een abonnement af en u heeft direct toegang.

Ik hoorde laatst opiniepeiler Maurice de Hond op televisie zeggen dat het niet zo gek is dat hij boos is: er sterven heel veel mensen, omdat er niet naar hem geluisterd wordt. De Hond had immers al snel die aerosolen in de smiezen gehad en gewaarschuwd voor het gevaar van de ventilatiesystemen. Maar zijn mails naar journalisten, wetenschappers en nota bene naar de verantwoordelijke ministers bleven onbeantwoord.

Wat we tijdens een wereldkampioenschap voetbal zo blijmoedig oranjekoorts noemen manifesteert zich tijdens de coronapandemie als een deskundigheidsdelerium dat in plaats van saamhorigheid brengt, verdeeldheid zaait. Alleen samen kunnen we elkaar de maat nemen.

Ik ben geen viroloog, maar wel filosoof. En ik sla er dan ook graag mijn eigen vakliteratuur op na. Al in 1993 waarschuwde de Duitse filosoof Peter Sloterdijk voor het pandemische gevaar van de actualiteitenjournalistiek. In een profetisch essay, getiteld Technologie und Weltmanagement onderzoekt Sloterdijk hoe de mens zich heeft kunnen ontwikkelen tot het ‘kosmopolitisch probleemdier’ dat we zien als we vandaag de dag in de spiegel kijken. Want niet alleen De Hond is zo’n probleemdier. We zijn het allemaal. De moderne wereldsamenleving wordt namelijk bijeengehouden door het geloof ‘van het gemeenschappelijk bedreigd-zijn.’

We zouden covid-19 in die zin dus goed nieuws kunnen noemen voor het probleemdier, ware het niet dat het ook zoveel slechts nieuws produceert. En dan doel ik nu niet op ziekte, dood en faillissement, maar op de splitsende verdeeldheid die de voordelen van zo’n gemeenschappelijke dreiging onmiddellijk weer teniet doet.

Hier ligt het pandemische gevaar van ‘het actuele wereldnieuws’ dat met de nieuwe media een beslissende upgrade heeft gehad: de probleemdieren worden verbonden door zoveel problemen en zoveel oplossingen tegelijk dat iedereen het gevoel krijgt dat er mensen sterven omdat er niet naar hem geluisterd wordt.

De grote vraag van onze tijd is, hoe we ons volk van ‘kosmopolitische probleemdieren’ bijeenhouden in de oneindige veelheid van actuele kennis en actuele gevaren. Hoe het probleemdier zich weer gehoord voelt en hoe het weer naar de ander gaat luisteren.

Het antwoord zal, lijkt me, toch moeten komen van het politieke dier.

Relevante berichten

Weekendlijstje Spijt
Weekendlijstje Spijt

Weekendlijstje Spijt

Bij zijn bezoek aan Congo op 8 juni betuigde de Belgische koning Filip spijt voor de Belgische wandaden tijdens de koloniale overheersing. Hoewel officiële excuses ontbraken, werd deze spijtbetuiging geprezen als een stap in de goede richting. Maar kun je wel excuses maken voor iets wat je zelf niet gedaan hebt? Wat betekent spijt hebben eigenlijk en waar dient het voor? In dit weekendlijstje vindt u vijf artikelen over spijt.

Lees meer
Kunstmatige intelligentie
Kunstmatige intelligentie
Bewustzijn

Een zelfbewuste computer is onze favoriete nachtmerrie

Een softwareontwikkelaar van Google veroorzaakte een media-storm door te stellen dat zijn werkgever gebruikmaakt van een zelfbewuste chatbot. Maar is dat wel mogelijk? En wat betekent het dat we computers ontwikkelen die ons kunnen doen geloven dat ze bewust zijn?

Lees meer
Woede
Woede

Weekendlijstje: Woede

Een groep woedende boeren trok afgelopen week naar het huis van minister Van der Wal om hun onvrede te uiten over de nieuwe stikstofmaatregelen van het kabinet. Hoewel er in de maatschappij begrip lijkt te bestaan voor de boosheid bij boeren, klinkt er ook kritiek op de manier waarop zij deze boosheid uiten. Wat is woede, hoe gaan er mee om en kunnen we het positief inzetten? Daarover meer in dit weekendlijstje.  

Lees meer
Verbeelding
Verbeelding

Weekendlijstje verbeelding

Kinderen fantaseren de wonderlijkste verhalen bij elkaar. Als volwassenen raken we die kinderlijke fantasie vaak een beetje uit kwijt. Zonde, want we kunnen veel leren van onze eigen verbeelding. Dit weekend een lijstje over fantasie en verbeelding.

Lees meer