Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

WP nr. 3/2008

Ten geleide: Diversiteit in de wetenschap

Hein van Dongen

Is de wetenschap een eenheid? Iemand die gaat studeren, kan kiezen uit verschillende ‘wetenschappen’: een aanduiding in meervoud. Leveren deze wetenschappen een onderling samenhangende verzameling data? Gebruiken ze theorieën die op elkaar aansluiten? Liggen er gemeenschappelijke methoden aan de verschillende wetenschappen ten grondslag?

De geschiedenis van de wetenschapsfilosofie kent een lange traditie waarin de eenheid van de wetenschap als ideaal wordt gesteld, en ook diverse pogingen om deze eenheid filosofisch te funderen. Er zijn echter ook denkers die op de drie genoemde vragen een ontkennend antwoord geven.

In dit themanummer van Wijsgerig Perspectief treft u beschouwingen aan over onder meer James, Kuhn en Feyerabend. Deze denkers verdedigen niet alleen de opvatting dat de ‘eenheid van de wetenschap’ de facto nooit bestaan heeft, ze spreken ook de verwachting uit dat deze eenheid er nooit zal komen en ze gaan zelfs zo ver om te stellen dat het ook volstrekt ongewenst is dat zo’n eenheid wordt nagestreefd.

Paul Feyerabend benadrukt op verschillende plaatsen in zijn werk dat wetenschap niet gezien moet worden als ‘een enkelvoudig iets dat met één stem spreekt (...) Overal liggen verspreide stukken, met verschillende benaderingen en conflicterende resultaten’. ‘De wetenschap als geheel is een lappendeken van deels incompatibele, deels onvolledige wetten, modellen, theorieën, heuristische gissingen en experimenten (...) Ze vertoont grote lacunes, haar veronderstelde eenheid en omvattendheid is geen feit, maar een (metafysische) aanname.’ ‘De wetenschap bestaat niet uit één epistemologie, maar uit vele.’

Soms doen voorstanders van de eenheid van de wetenschap het voorkomen alsof haar feitelijke ondersteuning hooguit ‘tijdelijk nog niet leverbaar’ is. Nieuwe ontdekkingen in de fysica zouden het in de toekomst mogelijk maken het heelal als eenheid te beschrijven en te verklaren. Volgens de evolutiefilosoof John Dupré kan er voor het geloof in de vermogens van ‘hypothetische wetenschappers om in de toekomst complete fysische verklaringen te leveren voor elke denkbeeldige gebeurtenis’ geen enkel zinnig argument worden gegeven.

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden