Home Robert Moor: ‘Wandelen lijkt een egoïstische daad’

Robert Moor: ‘Wandelen lijkt een egoïstische daad’

Door Frank Meester op 27 mei 2019

Robert Moor: ‘Wandelen lijkt een egoïstische daad’
Cover van 06 -2019
06 -2019 Filosofie magazine Lees het magazine

Robert Moor reisde zeven jaar te voet over de wereld. Dat leerde hem veel over mens, maatschappij en filosofie. 


 

 

Wat kan ik weten?

‘Ik zie een stelsel van paden als een metafoor voor hoe we dingen te weten komen, hoe we als mensheid leren. Paden vormen namelijk een systeem dat voortdurend in ontwikkeling is en zich verbetert. Paden zijn oud, maar zijn toch steeds aan het veranderen en dus nieuw. Ze hebben de juiste balans tussen vastigheid en flexibiliteit. Je volgt een pad en door erop te lopen, maak je dat pad weer ietsje breder of dieper, dus verander je het een beetje. Met het vergaren van kennis gaat het net zo. We doen vaak net alsof een persoon een nieuwe ontdekking doet, maar in werkelijkheid treedt hij of zij in de voetsporen van velen die hem voorgingen.

Een pad is een soort auteurloze tekst die voortdurend evolueert. Daarom vind ik snelwegen, en zelfs spoorwegen, vreselijk. Ze liggen vast, je kunt ze niet veranderen. Alles eromheen moet zich maar aanpassen. In Amerika zijn veel spooksteden. Ze ontstonden langs provinciale wegen en hadden geen functie meer toen de snelweg werd doorgetrokken. Het is triest om dat gebrek aan flexibiliteit te zien. Daarom ben ik meer voor bussen, die van hun route kunnen afwijken, dan voor metro’s, treinen en trams.’
 

 

Wat moet ik doen?

‘Wandelen lijkt een tamelijk egoïstische daad. Neem de Appalachian Trail. Je gaat vijf maanden lopen, naar de natuur kijken en nadenken. Wat heeft de rest van de wereld daar nu aan? Het is bovendien heel luxe. Wandelen is alleen mooi omdat we niet meer hoeven te lopen en in ons gewone leven meestal over de snelweg racen. Als je elke dag zou moet lopen om je water te halen en die zware waterflessen mee terug moet sleuren, dan zou je dromen van een fiets. En als je een fiets zou hebben en je zou iemand langs zien zoeven in een mooie auto, dan zou je dromen van een auto.

We begonnen pas echt met wandelen vanaf de achttiende eeuw. Daarvoor was de wildernis juist iets wat je zoveel mogelijk moest zien te vermijden. Een noodzakelijk kwaad. Ik vroeg een Cherokee of hij wel eens ging wandelen. “Nooit”, was zijn antwoord. Natuurlijk liep hij wel vaak lange stukken, soms was hij zelfs meerdere dagen van huis, maar dat was omdat hij ergens iets te doen had en daarnaartoe moest.

Toch denk ik dat wandelen niet alleen goed voor de wandelaar is, maar ook voor de rest van de wereld. Als je aan een wandeling begint, hoop je dat je als een ander, beter mens terugkomt. Ik ben een aanhanger van het boeddhistische model van zelfontwikkeling: als je zelf groeit, dan kun je vroeger of later anderen helpen om te groeien; niet alleen mensen, maar alle levende wezens en dingen.’


 

Wat mag ik hopen?

‘Als je kijkt naar hoe paden steeds beter worden, juist doordat heel verschillende wezens erover lopen, dan geeft dat hoop. Levende wezens streven voortdurend naar optimalisatie in de zin van de beste aanpassing aan de omstandigheden. Op dit moment lijkt de mens bezig om de planeet om zeep te helpen. Maar misschien lukt het ons samen met de andere wezens die hier op aarde leven om onze omgang met de planeet te verbeteren, zoals we ook samen met andere padgebruikers het padenstelsel voortdurend optimaliseren. Dat betekent niet dat alles vanzelf wel goed gaat komen. Je mag hopen op het beste, zolang je maar beseft dat als je niets doet het slechtste zal gebeuren. Hoop moet het begin zijn, als je eindigt met hoop, dan zit je goed in de problemen.’
 

 

Wat is de mens?

‘De mens heeft met bijna alle op land levende dieren gemeen dat hij een padenmaker is. Misschien is de mens de enige die dat ook wel eens met zijn handen en zijn hoofd doet. Soms gaan wij bij elkaar zitten om na te denken over hoe die paden zo gemaakt kunnen worden dat ze lange tijd aan de behoefte voldoen van de toekomstige gebruikers. Toch weet ik niet zeker of wij de enigen zijn die dat doen. Eigenlijk wil ik helemaal geen harde lijn trekken tussen mens en dier. Dat is een van de grote fouten van de vroegere filosofen, ook van Immanuel Kant met zijn vraag naar wat de mens is: ze waren altijd op zoek naar de essentie, zoals het essentiële verschil tussen mens en dier. De wetenschap heeft telkens laten zien dat al die zogenaamde essentiële menselijke eigenschappen – rede, taal, bewustzijn – ook bij andere soorten te vinden zijn. Waarschijnlijk is er alleen een gradueel verschil. En niet alleen tussen mens en dier, maar tussen alle soorten.’

 

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Relevante berichten

Een kerk voor het vrije woord
Een kerk voor het vrije woord

Een kerk voor het vrije woord

De Balie opende vorige week zijn deuren als gebedshuis, op grond van een heilig geloof in democratie, de rechtsstaat en de heilzame, bindende werking van cultuur. Waarom zou een cultuur- en debatcentrum zich anno 2022 geen seculiere kerk mogen noemen? We vroegen het Balie-directeur Yoeri Albrecht en Denker des Vaderlands Paul van Tongeren.

Lees meer
Weekendlijstje: Geheimen
Weekendlijstje: Geheimen

Weekendlijstje: Geheimen

Deze week werd duidelijk dat premier Rutte jarenlang eigenhandig sms’jes van zijn oude Nokia verwijderde. De premier heeft naar eigen zeggen “nooit bewust” belangrijke zaken verborgen, maar de oppositie ziet een patroon van het achterhouden van informatie. Naar aanleiding van het sms-debat, dit weekend een lijstje over geheimen.

Lees meer
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Bertrand Russell over ‘het probleem van China’
Niet-westerse filosofie

Bertrand Russell over ‘het probleem van China’

Toen de Britse filosoof Bertrand Russell een jaar lesgaf in China, raakte hij diep onder de indruk van het land. Vooral het vermogen van de bevolking om gelukkig te zijn raakte hem. Wel maakte hij zich zorgen over de groeiende invloed van het Westen. Is het China gelukt om zijn eigenheid ten opzichte van het Westen te bewaren?

Lees meer
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.
Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

Weekendlijstje: Beginnen, presteren en jezelf leren kennen.

S10 staat dit weekend in de finale van het Eurovisie Songfestival. Tijdens een interview bij Matthijs gaat door vertelt ze dat ze zichzelf toestemming heeft gegeven om haar dromen na te jagen en dit avontuur aan te gaan. Het resultaat: meer zelfinzicht en een bijzondere prestatie. Dit weekend een lijstje over durven beginnen, presteren, en jezelf leren kennen.

Lees meer