Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

WP nr. 1/2020

Profetische ambivalentie

Ingrid Hoofd

Ingrid Hoofd beargumenteert hoe de aanvankelijk optimistische interpretatie van Donna Haraway’s Cyborgmanifest tekort schiet. Haraway staat veel ambivalenter tegenover nieuwe technologie door in de cyborg zowel het utopische als het dystopsiche belichaamd te zien. Of was Haraway zelf ook een tikkeltje te optimistisch?

Recentelijk kwam mijn zappend oog langs de boeiende televisiedocumentaire ‘Mein Leben als Cyborg: Wenn Technik unter die Haut geht’ (‘Mijn leven als cyborg: Wanneer techniek onder de huid kruipt’) van de Duitse zender ARTE (2020). In de documentaire wordt gesteld dat de cyborg – de versmelting van mens en machine – niet langer voorbehouden is aan sciencefictionfilms, maar een realiteit is geworden. De documentaire volgt een aantal mensen die micro-elektronische implantaten hebben en daardoor gemakkelijker of gelukkiger door het leven lijken te gaan. De documentaire treedt daarmee in de voetsporen van het idee dat moderne cybernetische en informatietechnologie de mens kan bevrijden en de mens in staat stelt zich te emanciperen en te verbeteren.

Na de publicatie van Haraway’s Cyborg Manifest (1994, in het Engels 1991) vond destijds met name deze utopische, romantische en vooral hoopvolle interpretatie rondom de mogelijkheden van informatietechnologie veel weerklank in feministische kringen. Deze vrouwen hadden hun buik vol van het essentialistische argument dat technologie ‘mannelijk’ was en ‘de natuur’ vrouwelijk. Cyber-feministische academische teksten, zoals Sadie Plants Nullen en Enen: de ondergang van het patriarchaat (1998) en Sherry Turkle’s Life on the Screen (1995), vierden respectievelijk dat het internet een matrix (van het Latijnse mater of moeder) en daarom een bij uitstek vrouwelijk domein zou zijn, en dat online chatrooms ideale ruimtes zouden zijn voor gender-bending.

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden