Home Elke Wiss: ‘Duurt eerlijk zijn niet juist het kortst?’

Elke Wiss: ‘Duurt eerlijk zijn niet juist het kortst?’

Elke Wiss is praktisch filosoof en stelt hier elke maand vragen bij stellige uitspraken die ze tegenkomt.

Door Elke Wiss op 23 december 2022

Elke Wiss: ‘Duurt eerlijk zijn niet juist het kortst?’ Beeld: Enkeling

Elke Wiss is praktisch filosoof en stelt hier elke maand vragen bij stellige uitspraken die ze tegenkomt.

Filosofie Magazine FM1 2023
01-2023 Filosofie magazine Lees het magazine

Dit artikel krijgt u van ons cadeau

Wilt u onbeperkt toegang tot de artikelen op Filosofie.nl? U bent al abonnee vanaf €4,99 per maand. Sluit hier een abonnement af en u heeft direct toegang.

Toen ik een jaar of 15 was kreeg mijn beste vriendinnetje Annabel een vriendje. Wekenlang sprak ze over niks anders dan haar Grote Liefde. Op een dag was het zover: ik zou Het Vriendje gaan ontmoeten. Hij zat aan de eettafel bij haar thuis. Wij, haar vriendinnen, schoven aan. Annabel stelde ons aan hem voor. ‘Dit is Lisa, zij zit bij me in de klas; dit is Kim, haar ken ik van orkest, ze speelt cello.’ Toen keek ze naar mij en zei: ‘Dit is Elke, die botte.’

Als tiener stond ‘eerlijkheid’ hoog op mijn waardenlijstje. Sinds mijn kindertijd hadden volwassenen het om me heen gehad over ‘eerlijk zijn’ en ‘niet liegen’. Dus dat deed ik: eerlijk zeggen wat ik dacht en voelde.

Ik vond het vreemd dat dat in de praktijk niet gewaardeerd werd. Naast de bijnaam ‘de botte’ leverde het me ook meewarige blikken op, gekwetste zielen en een pinnig ‘Je hóéft niet altijd alles te zeggen!’ van mijn moeder.

Horen we stiekem toch liever een leugentje dan de waarheid? Wanneer iemand ons ‘de waarheid’ vertelt wordt die immers niet per definitie met applaus ontvangen. Eerder klappen we dicht, schieten we in de verdediging of gooien we een mooie jij-bak over de schutting. Op grotere schaal worden waarheidssprekers, ‘klokkenluiders’, vervolgd, opgesloten, zwartgemaakt of erger.

Elke week aan het denken worden gezet door de meest prikkelende columns uit Filosofie Magazine? Schrijf u in voor de gratis nieuwsbrief

Meld u aan voor onze nieuwsbrief

Ontvang elke woensdag het laatste filosofie nieuws, de beste artikelen van de week en af en toe een aanbieding.
Ontvang wekelijks het laatste filosofienieuws, de beste artikelen en af en toe een aanbieding.

Ook ik leerde mijn eerlijkheid in te slikken naarmate ik ouder werd. Waarom deed ik dat? Ik ben er toch nog steeds zo vóór, voor eerlijkheid?

Als eerlijk het langst duurt, waarom heb ik er dan zo’n moeite mee om die ene goede vriend te wijzen op zijn penetrante lichaamsgeur? Durf ik tegen die vriendin moeilijk te zeggen dat ik vind dat haar vriend haar slecht behandelt? Zegt iemand zelden tegen zijn baas dat die te dominant is in vergaderingen?

Als eerlijk echt het langst duurt, waarom zijn we het dan niet wat vaker? Duurt eerlijk echt het langst? Of is het iets wat we onszelf graag vertellen? Het lijkt soms eerder op het omgekeerde: eerlijk zijn duurt het kortst. Het levert je de kortste vriendschappen, relaties en carrière op.

De vraag die door mijn hoofd blijft spoken is: als we met z’n allen zo’n voorvechter zijn van eerlijkheid, waarom vinden we het dan doorgaans zo moeilijk die te verdragen?