Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

Wijsgerig Perspectief nr. 1/2006

De secularisatie van de religie bij Emmanuel Levinas

Victor Kal

Levinas’ godsdienstwijsbegeerte is verrevan een godsdienstig denken. Aan de hand van biografische en zakelijke analyses kan men aantonen dat Levinas thuishoort in de brede Europese traditie van een gehumaniseerde en geseculariseerde opvatting van religie.

Levinas werd filosoof, en niet rabbijn. De verklaring ligt niet in de uitgesproken identificatie met de Russische taal en cultuur, typerend voor een deel van de familie waaruit Levinas afkomstig is.Beslissend is veeleer het feit dat deze familie de toekomst van haar zoon in het geheel niet verwacht van de Torastudie in traditioneel joodse zin. Elders, buiten de joodse sfeer, situeert men de intellectuele ontplooiing van Levinas. Grote moeite moet men zich getroost hebben om hem op een Russisch Gymnasium te krijgen (er gold een numerus fixus voor joodse leerlingen). En alleen een hoog gespannen verwachting ten aanzien van de Europese, in het geheel niet joodse cultuur en intellectuele atmosfeer kan verklarendat menvervolgens geen bezwaar maakt wanneer de jonge Levinas zich juist in het verre Straatsburg blijkt te kunnen inschrijven aan de universiteit. Dit gebeurt in het jaar 1923; Levinas is dan 18 jaar oud. De religieuze en morele thematiek die hij bij de grote Russische schrijvers heeft leren kennen kan hij nu door middel van een studie wijsbegeerte verder uitdiepen. Levinas’ profeet is eerder Dostojevski dan de Gaon van Wilna. Van Dostojevski stamt in ieder geval de zin die door Levinas later het meest van al aangehaald  wordt – zin waarin hij de kern van zijn denken terugvindt: ‘Ten overstaan van iedereen is elk van ons schuldig voor iedereen, en ik ben dat meer dan de anderen’ (woorden van de religieuze leermeester Zosima in De gebroeders Karamazov).

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden