Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

FM nr. 10/2020

De abstracte blik van de racist

Tim Miechels

Om verder te komen in het racismedebat moeten we stoppen met abstract denken, waarbij we anderen tot één eigenschap reduceren en problemen tot één oplossing. Zo’n denktrant schaadt iedereen, ook de racist. Hegel wijst ons een andere weg: het concrete denken.

Of je nu een brave belastingbetaler of een egoïstische graaier bent, voor een racist doet het er eigenlijk niet toe. Hij zegt ‘waar het op staat’ en wijst naar je huidskleur. Al heeft de niet-politiek correcte nadruk op huidskleur of afkomst misschien de schijn van feitelijkheid, in alle vormen van ongelijkheid en racisme draait het uiteindelijk om abstracties: het proces waarbij secundair geachte eigenschappen worden weggelaten om tot de kern van een zaak te komen. Voor de racist is afkomst de kern. De rest opsmuk.

De Duitse filosoof Georg Wilhelm Friedrich Hegel schreef in 1807 een pamflet tegen deze manier van kijken, die hij ‘abstract denken’ noemt. Hoewel Hegel juist bekendstaat als een van de meest abstracte filosofen, houdt hij in dit beknopte essay met de titel Wie denkt abstract? verrassend genoeg een pleidooi tégen abstract en vóór concreet denken.

Moordenaar

Met een voor Hegel atypische helderheid schetst hij het voorbeeld van een moordenaar. Wie abstract denkt, ziet de moordenaar als niets anders dan een moordenaar, een in alle opzichten verderfelijk persoon. De concrete denker ziet veel meer. Iemand met een moeizame jeugd en verstoorde relatie met de ouders, bijvoorbeeld. De concrete denker kijkt naar iemands complete leven.

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden