Home Bert Keizer: Kameropruimkwab

Bert Keizer: Kameropruimkwab

Door Bert Keizer op 22 november 2017

Cover van 12-2017
12-2017 Filosofie magazine Lees het magazine

Alles wat we doen wordt door onze hersenen aangestuurd. Als je het zo zegt, dan verloopt ons hele leven als één lange epileptische aanval. Onzin natuurlijk. Kijk maar eens naar iemand tijdens zo’n aanval. Die weet niet wat hij doet. Hij is er geestelijk niet eens bij. Je kunt beter zeggen: bij alles wat we doen zijn onze hersenen actief.

In de NRC van 14 oktober ageert Harald Merckelbach tegen het idee van verslaving als een hersenziekte. In de NRC van 20 oktober bestrijden vier hoogleraren dit. Zij stellen dat herhaald langdurig gebruik van genotmiddelen blijvende veranderingen in de hersenen veroorzaakt. De boerenlullenvraag is waarom die mensen zo langdurig en herhaald naar die middelen grepen toen hun hersenen nog niet veranderd waren. Maar goed, er ontstaan dan blijvende veranderingen in hun hersenen, met name in de hersendelen die betrokken zijn bij genot, angst, motivatie, plannen en impulsbeheersing. Maar blijvende veranderingen in hersenen treden ook op bij veel pianospelen, wat toch geen hersenziekte is. Men zoekt bij verslaving(sgedrag) naar een gebeuren in de hersenen dat het gedrag zogenaamd verduidelijkt. Dat gaat zo: pubers ruimen hun kamer slecht op. Da’s gedrag. En hoe komt dat? Omdat de kameropruimkwab in hun hersenen nog onvoldoende uitgegroeid is. U lacht, maar daar is een heel boek over geschreven: Het puberende brein.

De vier die verslaving als hersenziekte willen zien, doen dat ook. Eerst het gedrag: verslaafden vallen vaak terug. En hier komt het neuronaal correlaat: dat komt doordat die hersenveranderingen die het langdurige steeds herhaalde gebruik veroorzaakten, nog heel lang voortduren. Waarmee we bij de tweede boerenlullenvraag zijn aangekomen: hoe komt het dat het sommige verslaafden lukt om van hun verslaving af te komen, ondanks het feit dat hun hersenen veranderd zijn? Zoeken we ook even een hersenactiviteit bij: je ziet dan een geleidelijke afname van de intensiteit van de neuronale connecties tussen hersendelen die betrokken zijn bij genot, angst, motivatie, plannen, terwijl de hersendelen betrokken bij impulsbeheersing juist actiever zijn dan ooit.

Ik verzin maar wat. Verslaving als hersenziekte is een veel te woeste greep, omdat we het neuronale correlaat van verslaving (nog?) niet in kaart hebben gebracht. Geestestoestanden als verslaving, carnavalslol of psychose zijn wel cerebraal verankerd, maar we weten niet waar. Dat mensen verslaafd worden en daar moeilijk vanaf komen, wordt niet duidelijker door – sorry – onsamenhangend geleuter over wat er zich in hun brein afspeelt. En dat verslaafden hulp verdienen wisten we al voordat er ooit iemand een brein scande. 

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Relevante berichten

Weekendlijstje Europa
Weekendlijstje Europa
Politiek

Weekendlijstje Europa

Vorige week stemden Europese regeringsleiders in met het kandidaat-lidmaatschap van Oekraïne en Moldavië. Onder druk van crises zoals de oorlog in Oekraïne, klimaatverandering of de Covid-pandemie kiest Europa vaak voor verdere Europese uitbreiding, samenwerking en integratie. Wat betekent dit voor de Europese identiteit en de rol van Europa in de wereld? In dit weekendlijstje vindt u vijf filosofische artikelen over Europa.

Lees meer
Weekendlijstje Spijt
Weekendlijstje Spijt

Weekendlijstje Spijt

Bij zijn bezoek aan Congo op 8 juni betuigde de Belgische koning Filip spijt voor de Belgische wandaden tijdens de koloniale overheersing. Hoewel officiële excuses ontbraken, werd deze spijtbetuiging geprezen als een stap in de goede richting. Maar kun je wel excuses maken voor iets wat je zelf niet gedaan hebt? Wat betekent spijt hebben eigenlijk en waar dient het voor? In dit weekendlijstje vindt u vijf artikelen over spijt.

Lees meer
Kunstmatige intelligentie
Kunstmatige intelligentie
Bewustzijn

Een zelfbewuste computer is onze favoriete nachtmerrie

Een softwareontwikkelaar van Google veroorzaakte een media-storm door te stellen dat zijn werkgever gebruikmaakt van een zelfbewuste chatbot. Maar is dat wel mogelijk? En wat betekent het dat we computers ontwikkelen die ons kunnen doen geloven dat ze bewust zijn?

Lees meer
Woede
Woede

Weekendlijstje: Woede

Een groep woedende boeren trok afgelopen week naar het huis van minister Van der Wal om hun onvrede te uiten over de nieuwe stikstofmaatregelen van het kabinet. Hoewel er in de maatschappij begrip lijkt te bestaan voor de boosheid bij boeren, klinkt er ook kritiek op de manier waarop zij deze boosheid uiten. Wat is woede, hoe gaan er mee om en kunnen we het positief inzetten? Daarover meer in dit weekendlijstje.  

Lees meer