Home Tijd Bert Keizer: Eeuwig
Tijd

Bert Keizer: Eeuwig

Door Bert Keizer op 30 januari 2018

Cover van 02-2018
02-2018 Filosofie magazine Lees het magazine

‘Door de eeuwen der eeuwen’, hoorde je vaak in de katholieke kerk. Het leek me erg lang, en als je erover nadacht volkomen onbegrijpelijk. Toch zijn we al eeuwen gek op Eeuwigheid. Er gaat niks boven iets blijvends. Alles wat voorbijgaat had er net zo goed niet kunnen zijn. Dat zijn twee onhoudbare beweringen, hoewel ik het over die tweede straks nog wel even wil hebben. Niks boven iets blijvends? Bij kiespijn, regen of verdriet is het juist de wetenschap dat het weer voorbijgaat die je op de been houdt. Bij liefde, trouw en roem is de suggestie dat het weer over zal waaien verpestend, treiterig, of misschien zelfs cynisch. Wie zegt er nou tegen een kind dat het onderweg is naar het graf? 

Ah, we naderen het bezit dat we het meest gretig met eeuwigheid omhangen hebben, en vaak nog steeds omhangen: ons eigen leven! En dat terwijl de ervaring van alle levende mensen die ik ken vooral is dat het leven heel erg snel voorbijgaat. 

Plato is de eerste filosoof die begrippen als ‘Eeuwig’ en ‘Onveranderlijk’ op een troon in de lucht zette. En dat niet alleen uit afkeer van het voorbijgaande, maar ook om onze bijzondere aard te benadrukken: wij hebben deel aan iets dat Eeuwig en Onveranderlijk is. Biologen als Frans de Waal ondergraven dat bijzondere, maar het is nog steeds niet helemaal weg. Raymond Tallis, de Britse arts-filosoof die graag de kachel aanmaakt met de suggestie dat we eigenlijk een soort aap zijn, zei in een interview in Medisch Contact: ‘Ik heb niets met het bovennatuurlijke, maar ik bestrijd dat we louter natuur zijn.’ Dat klopt niet. Het klinkt als: ik ben van de drank af, dus ik drink alleen nog de betere Franse wijnen. 

Maar je begrijpt wel wat hij bedoelt. In de formulering van Samuel Butler: ‘Er is iets in ons dat zonder ons kan.’ Als katholiek jongetje dacht ik dat God dat was. Later hechtte ik erg aan het idee dat iets als ‘het getal 1’ er altijd zou zijn, ook na de laatste mens (Plato). Maar dat ben ik nu weer kwijt. Wat blijft is de wetenschap dat we niet als de dieren zijn. Wij sterven wel precies zoals dieren dat doen. Maar datgene wat zonder ons kan sterft niet? Het besef dat we geen dier zijn, blijft dat dan overeind na de laatste mens? Zo, en wie gaat dat beweren als er geen mensen meer zijn? Shakespeare zei: ‘Het is beter een liefde te moeten betreuren dan nooit te hebben liefgehad.’ Is het ook beter geleefd te hebben en te zijn gestorven dan helemaal nooit geleefd te hebben? Wat is uiteindelijk het verschil als alles wat voorbijgaat er net zo goed niet had kunnen zijn?

Nee ik snap het ook niet goed, maar ik sta elke morgen zonder enige weerzin op. 

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Relevante berichten

Geprikkeld
Geprikkeld
Tijd

Geprikkeld

Tegelijkertijd overprikkeld en onderprikkeld zijn, zoiets is het al dagen. Snapt iemand wat ik bedoel?’ Schrijfster Susan Smit vat de tweede-golf-corona-gemoedstoestand van menigeen treffend in een tweet, ook die van mij. Over­prikkeling: mijn telefoon. Van een spelletje ruzie weer naar Twitter. Onderprikkeling: veel thuis. Overprikkeling: een middelbare school uitzoeken in… Read More

Lees meer
Een lichtkogel door de tijd
Een lichtkogel door de tijd
Tijd
Voor leden

Een lichtkogel door de tijd

Claudio Magris laat in zijn nieuwste verhalenbundel verleden, heden en toekomst magistraal door elkaar heen lopen. Schrijven is de tijd onderzoeken. Schrijven is niet alleen nadenken over de lengte van alinea’s en paragrafen, maar ook keuzes maken tussen de verschillende tijden waarin het verhaal verteld kan worden. Bij voorkeur geen… Read More

Lees meer
Christine Cayol: ‘Probeer te leven als een Chinees kalligraaf’
Christine Cayol: ‘Probeer te leven als een Chinees kalligraaf’
Tijd
Voor leden

Christine Cayol: ‘Probeer te leven als een Chinees kalligraaf’

In China besteedt de kalligraaf uren aan de voorbereiding, aan ontspanning van lichaam en geest. Om daarna in één seconde een meesterlijke kalligrafie te maken. Filosoof Christine Cayol vindt het een voorbeeld van een goede omgang met de tijd. We dalen haastig af in de net geopende Noord/Zuidlijn, op… Read More

Lees meer
Filosoferen achter tralies: Verkwist je tijd niet met onnozel gelummel
Filosoferen achter tralies: Verkwist je tijd niet met onnozel gelummel
Tijd
Voor leden

Filosoferen achter tralies: Verkwist je tijd niet met onnozel gelummel

Kan filosofie helpen als je in de gevangenis zit? Filosofie Magazine-redacteur Lianne Tijhaar volgt een filosofiecursus in de bajes. Deel 4, slot: een zinvolle tijdsbesteding met Seneca. Dertien gedetineerde mannen zitten rond een tafel in de gevangenisbibliotheek van Almere. Ze drinken zwarte koffie uit plastic bekertjes. Het laatste speculaasje… Read More

Lees meer