Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

vrijdag 26 februari 2016

Aristoteles’ fascinatie voor de natuur

Erno Eskens

'De dieren worden door Aristoteles beschreven zoals hij ieder ander ding zou beschrijven: als object van studie. Dat woord object klinkt eigenlijk wat kil. Aristoteles heeft warme gevoelens bij de natuur. Het zit allemaal prachtig ingenieus en "wondermooi" in elkaar', schrijft Erno Eskens in zijn boek 'Beestachtige geschiedenis van de filosofie', welke is genomineerd voor de Socratesbeker. Een fragment uit het boek:

Op het moment dat waarheid iets typisch menselijks wordt, verschijnt het dier als een lager wezen. Het is een wezen dat niets kan vaststellen. Het kan niet bepalen hoe de wereld werkt, wat in het dagelijkse leven goed is en waar het naartoe moet met het leven. Het dier kan ook de gewenste toekomst – het schone – niet vaststellen. Bovendien heeft het dier een taal en geen stem. Dat maakt de kans klein dat het ooit een goed gesprek zal voeren over de ware aard van de drie gratiën.

De Grieken beginnen dieren te zien als wezens die wezenlijk anders zijn dan mensen. Dit maakt het mogelijk om ze in het apollinische licht te zetten en afstandelijk te bestuderen. De Griekse filosoof Alcmaeon van Croton (ca. 510 v.Chr.–onbekend) verricht, mogelijk als eerste, onderzoek op levende dieren. Hij kijkt hoe ogen vastzitten aan de hersenen. Die hersenen zijn volgens hem de plek waar alle ervaringen samenkomen. Alle dieren hebben ervaringen. Maar alleen de mens kan deze ervaringen verwerken. Alleen de mens heeft bewustzijn.

De Atheense filosoof Theophrastos (371–287 v.Chr.) schrijft: ‘Alcmaeon, een van de mensen die het denken niet gelijkstelt aan het zintuiglijke ervaren, was de eerste die het verschil tussen mens en dier uitlegde. Hij zei dat de mens van het dier verschilt, omdat alleen hij begrip heeft, terwijl de dieren wel ervaringen hebben, maar geen begrip, omdat begrip en verstand verschillende dingen zijn.’

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden