Home Ten geleide: William James

Ten geleide: William James

Door Rein Gerritsen en Rein Gerritsen|Rein Gerritsen op 21 februari 2014

Cover van 04-2007
04-2007 Wijsgerig Perspectief Lees het magazine

‘Heel vaak grijp ik terug op het werk van William James en vraag ik mij af hoe hij over een probleem waarmee ikzelf worstel gedacht zou hebben.’
-Douwe Draaisma

Ongetwijfeld mogen we de Iers-Amerikaanse filosoof en psycholoog William James (1842-1910) een veelzijdig denker noemen. Wetenschappelijke disciplines zoals de psychologie en de godsdienstpsychologie danken hun ontstaansgrond aan zijn intellectuele inspanningen. James’ boeken The Principles of Psychology en The Varieties of Religious Experience, oorspronkelijk respectievelijk verschenen in 1890 en 1902, gelden als klassiekers en grondleggende teksten op hun gebied. James stond bovendien, samen met John Dewey en Charles Sanders Peirce, aan de basis van het pragmatisme als wijsgerige stroming. Ook natuurkundigen als Niels Bohr en Wolfgang Pauli erkenden hun intellectuele schatplichtigheid aan de man die door velen gezien werd en wordt als een nog grotere stilist dan zijn broer Henry James. Misschien mogen we James een nog mooier compliment maken en de woorden van Ludwig Wittgenstein over hem herhalen: ‘James? Dat was pas een mens.’

Ik hoop iets van James’ veelzijdigheid en menselijkheid in dit themanummer van Wijsgerig Perspectief bijeen te hebben gebracht, met als doel de lezer net zo enthousiast te maken over James’ werk en leven als de andere auteurs en ik dat zijn. Om dat te bewerkstelligen, heb ik er bij de samenstelling van de diverse bijdragen in dit nummer op gelet dat ze ieder voor zich een ander aspect van James’ werk bespreken.

Zo bespreekt Hein van Dongen in zijn artikel ‘Wilde beesten in de filosofische woestijn’ James’ opvattingen over wat tegenwoordig bekendstaat als het vakgebied van de psychiatrie. James, zo betoogt Van Dongen, wijst de categoriale benadering van de huidige psychiatrie af, omdat hij – van huis uit een fysioloog en arts – de begrippen ‘ziek’ en ‘gezond’ niet kon beschouwen als eendimensionale, absolute begrippen.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.