Home Denker des Vaderlands René Gude: Vergissingen
Denker des Vaderlands

René Gude: Vergissingen

Door René Gude op 03 november 2014

Cover van 10-2013
10-2013 Filosofie magazine Lees het magazine

‘Iedere filosoof die ik niet begrijp is een smeerlap’ zei André Breton en maakte eenvoud en toegankelijkheid programmatisch voor de filosofie. Ik ben geneigd het daarmee eens te zijn. Het heeft mij in 1980 zes maanden  gekost om de Meditaties van Descartes voor de eerste keer woord voor woord te lezen. Het boekje telt 60 pagina’s en ik moet bekennen dat ik de laatste 20 pagina’s een beetje afgeraffeld heb. Er zijn dan ook dierbare collega’s die vinden dat ik er nog steeds niks van begrijp. Zou Descartes niet gewoon een smeerlap zijn? Zouden we hem verder maar niet links laten liggen. Veel dierbare collega’s menen dat dat sowieso beter is, omdat Descartes er wel in geslaagd is om de generaties na hem op te zadelen met harteloze dokters en vervuilende industrieën. Een probleem is wel dat de geschriften van die kritische collega’s niet toegankelijker zijn of soms nog veel erger. Wie is er in de ogen van Breton eigenlijk geen smeerlap? Hemzelf kan ik eerlijk gezegd ook niet altijd volgen.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Maar er is een nog veel groter probleem. Ik ben helemaal verliefd geworden op de Meditaties. Het zal u misschien bevreemden, maar ik word helemaal slap in de benen van een zin als: ‘Considérant mes erreurs, je trouve qu’elles dépendent du concours de deux causes, à savoir, de la puissance de connaître qui est en moi et de la puissance d’élire. C’est-à-dire de mon entendement, et ensemble de ma volonté.’ Ik denk het zelfs te begrijpen. De oorzaak van vergissingen ligt in het feit we alles kunnen willen en maar weinig kunnen snappen. Descartes merkt op dat, als wij inderdaad naar Gods beeld en gelijkenis geschapen zijn, dat te zien is aan onze wil: die is inderdaad oneindig groot. Iedere vergissing heeft de vorm: ‘je wilt meer dan je weet’. Ik weet natuurlijk niet hoe u in elkaar zit, maar dit is story of my life. Het onbegrijpelijke zit in ons onevenwichtige gestel, niet in de boeken van Descartes. Snappez vous, Breton?

Door te blijven oefenen met de Meditaties verwerf ik volgens Descartes ‘l’habitude de ne point faillir’, de gewoonte mij niet te vergissen. Een depressionistisch klusje, want helemaal lukken gaat het niet. Dringende zaken zullen om beslissingen blijven vragen, voor we tijd hebben gehad ze goed te onderzoeken. ‘Il faut avouer que la vie de l’homme est sujette à faillir fort souvent dans les choses particulières.’ Het staat dus vast dat u en ik ons nog flink gaan vergissen, maar er is alle reden om door steeds betere gewoonten de schade te beperken. Ik vind dat een opdracht naar menselijke maat. En het is een manier om aardiger te worden voor jezelf en anderen. ‘Be gentle, for everybody is fighting a great battle.’

Relevante berichten

Paul van Tongeren column
Paul van Tongeren column
Denker des Vaderlands

Denker des Vaderlands Paul van Tongeren over het verschil tussen imiteren en kopiëren

De titel ‘Denker des Vaderlands’ is waarschijnlijk de reden dat de Stichting Het Nederlandse Interieur me vroeg een lezing te geven op hun studiedag, die gewijd was aan het thema ‘imitatie in het interieur’. Binnenhuisarchitectuur is een van de vele dingen waar ik geen verstand van heb. Ik kan me… Read More

Lees meer
Stine Jensen: Humeurdeuntje
Stine Jensen: Humeurdeuntje
Denker des Vaderlands
Voor leden

Stine Jensen: Humeurdeuntje

We keken naar de televisie. Mijn dochter (5) zag René Gude met één been uit een taxi stappen. ‘Mama, waar is dat andere been gebleven?’ ‘Dat is geamputeerd, hij is ziek.’ ‘Wat is geamputeerd?’ ‘Afgehakt.’ Ik kon niet zo snel een beter synoniem vinden. ‘Hebben ze… Read More

Lees meer
Bert Keizer: Knetterend
Bert Keizer: Knetterend
Denker des Vaderlands
Voor leden

Bert Keizer: Knetterend

Afgezien van het verbijsterende begraven of cremeren is er maar één ding dat wij voor onze geliefde doden kunnen doen, en dat is over ze praten. We doen het graag. Filosofisch waren René Gude en ik het volstrekt oneens. Niet over filosofen, want daar wist hij meer van dan ik,… Read More

Lees meer
Een filosofie van flink oefenen
Een filosofie van flink oefenen
Denker des Vaderlands
Voor leden

Een filosofie van flink oefenen

Denker des Vaderlands Marli Huijer analyseert uitspraken van haar voorganger René Gude, en daar blijkt door de jaren heen een opmerkelijke thematische consistentie in te zitten. Dit artikel is exclusief voor abonnees Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij… Read More

Lees meer