Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

FM nr. 6/2018

Postuum interview Spinoza: ‘Klimaatverandering is geen verstoring van de natuur’

Ruben Endendijk en Michiel Zonneveld

Eind dit jaar is er weer een grote VN-klimaatconferentie. Maar de uitstoot van de broeikasgassen blijft toenemen, ondanks alle eerdere conferenties en akkoorden. Aan Baruch Spinoza (1632-1677) vragen we hoe het komt dat de mens niet in staat is het tij te keren.


Illustratie: Pascal Tieman

Begrijpt u waarom de mens zo slecht met de natuur omgaat?
Baruch Spinoza: ‘Ik heb eerlijk gezegd moeite met de formulering van die vraag. Die is gebaseerd op de verkeerde vooronderstelling dat mens en Natuur twee verschillende entiteiten zijn. In werkelijkheid is de mens slechts een minuscuul onderdeel of expressie van een oneindige en zelfscheppende Natuur. Een Natuur die zo allesomvattend en oneindig is dat ik Natuur met een hoofdletter N schrijf. Het probleem van u en de meeste van uw tijdgenoten is dat u niet verder komt dan de Griekse filosoof Protagoras, die de mens als de maat zag van alle dingen. Ik heb begrepen dat er in uw tijdperk zelfs wetenschappers en filosofen zijn die menen dat we in het tijdperk van het Antropoceen zijn aanbeland. Ze geloven dat we, na het tijdperk van het Holoceen, zijn beland in een periode waarin overal in de natuur de gevolgen van menselijk handelen zichtbaar zijn, een situatie waarin Natuur dus eigenlijk cultuur is geworden.’

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden