Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

Wijsgerig Perspectief nr. 2/2021

Nieuw materialisme: een cartografie

Evelien Geerts

Door middel van een cartografie illustreert Evelien Geerts hoe verschillende theorieën uit het nieuw materialisme zich tot elkaar verhouden. Deze kaart toont hoe we speculatief realistische stromingen moeten voeden met kritische theorieën over machtsrelaties als we het antropocentrisme willen overstijgen.

Sinds de opmars van het Foucaultiaanse poststructuralisme – vaak opgepikt door feministische denkers die Michel Foucaults (1976) (le) pouvoir-savoir of de verstrengeling van macht en kennis wel konden appreciëren – zijn er verschillende post-poststructuralistische filosofieën bijgekomen die inzoomen op wereldlijke entiteiten en hun verhoudingen. Naast deze door Foucault opnieuw belichte verhoudingen, en de epistemologische manieren waarop wij kennis kunnen verkrijgen over de subjecten en objecten die achter deze door macht gekenmerkte relaties schuilgaan, bekritiseren deze stromingen ook een ander, door Foucault aangestipt, Verlichtingsthema: het moderne antropocentrische wereld- en mensbeeld.

Deze relationaliteit tussen subjecten en objecten spreekt momenteel meer dan ooit tot de filosofische verbeelding. Dit heeft te maken met de toenemende invloed van populisme, identiteits-benadrukkende burgerrechtengroeperingen en post truth-denken. Ook de huidige coronacrisis, die onze existentiële onzekerheid doet toenemen, speelt hierin een rol. Sinds de coronapandemie, aangedreven door het onzichtbare doch tastbare coronavirus, zijn er drie zaken duidelijk geworden in relatie tot subjecten, objecten en macht. Ten eerste, als we dit virus al een object kunnen noemen, dan is het er één van het weerbarstige type, met heel wat handelingscapaciteit en – hoe cynisch het ook klinkt – vitaliteit. Ten tweede verstoort dit virus door zijn versmeltingsdrang bovendien het moderne mensbeeld van een autonoom, atomistisch subject. En tot slot, omdat dit virus zo vervlochten is met onszelf en de wereld – de coronacrisis werd immers pandemisch door een mix van kapitalisme, vernietigde ecosystemen en verweven infrastructurele hubs – hebben we een vocabulaire nodig waarmee we deze meer-dan-menselijke crisistijden kunnen (be)grijpen.

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden