Home Ik Jan Fabre

Ik Jan Fabre

Door Maarten Doorman op 29 juni 2011

Cover van 06-2011
06-2011 Filosofie magazine Lees het magazine

Sympathiek initiatief, die beeldenroute in Amsterdam, aan de rand van het ooit door Berlage ontworpen stadsdeel Plan-Zuid. Twee jaar geleden werd Michiel Romeyn als curator voor deze tentoonstelling gevraagd. Hij groeide op in de buurt, was beroemd door Jiskefet en nog beeldend kunstenaar ook.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.


Misschien daarom vroeg men nu Jan Cremer, een halve Amsterdammer, maar minstens twee keer zichzelf, beeldend kunstenaar en, in elk geval in eigen ogen, een wereldberoemd schrijver. Hij werd bekend met de schelmenroman Ik Jan Cremer uit 1964. Vanaf het voorplat staarde de held de lezer onverschrokken aan, wijdbeens op zijn motor.
Wie nu in deze chique buurt langs al die beelden sjokt, verbaast zich over de brave keuze van de voormalige woesteling. Natuurlijk, grote namen maken deze tentoonstelling voor het publiek de moeite waard: Salvador Dalí met zijn olifant op hoge poten, Tinguely met een prachtige helse machine die één keer per uur even beweegt, knarst en piept, Corneille, Joan Miró, Dubuffet, Karel Appel, Jean Arp, Dennis Oppenheim, Atelier van Lieshout.
Voeg bij die veilige keuze nog allerlei wereldkunst en de educatieve bordjes met een boodschap van vrede en verdraagzaamheid. Daar kan Jan Cremer waarschijnlijk niet veel aan doen, maar je vraagt je af wat er over is van de barbaar op zijn motor van weleer. En van de vitaliteit van de kunst.
Misschien toch iets – en het stemde mij vrolijk. Op een glanzende bronzen schildpad van zeven bij vijf meter zit Jan Fabre, onberispelijk in brons gegoten, schaal 1 op 1. Een opvallend zelfportret, mag je wel zeggen. Het heet Searching for Utopia en de begeleidende tekst meldt keurig dat het naar het Utopia van de filosoof Thomas More verwijst, het ideale land, dat gezien die schildpad kennelijk niet snel bereikt zal worden.
Ik schoot in de lach, omdat de wijdbeens gezeten Jan Fabre precies dezelfde houding aanneemt als Jan Cremer destijds op het voorplat van zijn bestseller. Schilpad-Jan houdt de teugels van zijn schildpad exact zo vast als motor-Jan zijn stuur. Nu valt alles samen: de grote rol van de hedendaagse curator en het tot mythische proporties opgeblazen ego van de kunstenaar blijken tegelijk een bescheiden Achilles te zijn. Want Achilles kon het volgens de Griekse filosoof Zeno nooit van de schildpad winnen.
Jan Cremer haalt de schildpad zelfs met zijn motor nooit in, aangezien hij in glanzend bronzen beeldrijm wordt bespot. En Jan Fabre niet, omdat hij erop zit.
Maar de kunst overwint alles. Want Fabre heeft dat beeld wel zelf gemaakt. En Cremer heeft zonder twijfel aan zichzelf gedacht toen hij dat beeld van Fabre uitkoos.

Relevante berichten

Weekendlijstje Europa
Weekendlijstje Europa
Politiek

Weekendlijstje Europa

Vorige week stemden Europese regeringsleiders in met het kandidaat-lidmaatschap van Oekraïne en Moldavië. Onder druk van crises zoals de oorlog in Oekraïne, klimaatverandering of de Covid-pandemie kiest Europa vaak voor verdere Europese uitbreiding, samenwerking en integratie. Wat betekent dit voor de Europese identiteit en de rol van Europa in de wereld? In dit weekendlijstje vindt u vijf filosofische artikelen over Europa.

Lees meer
Weekendlijstje Spijt
Weekendlijstje Spijt

Weekendlijstje Spijt

Bij zijn bezoek aan Congo op 8 juni betuigde de Belgische koning Filip spijt voor de Belgische wandaden tijdens de koloniale overheersing. Hoewel officiële excuses ontbraken, werd deze spijtbetuiging geprezen als een stap in de goede richting. Maar kun je wel excuses maken voor iets wat je zelf niet gedaan hebt? Wat betekent spijt hebben eigenlijk en waar dient het voor? In dit weekendlijstje vindt u vijf artikelen over spijt.

Lees meer
Kunstmatige intelligentie
Kunstmatige intelligentie
Bewustzijn

Een zelfbewuste computer is onze favoriete nachtmerrie

Een softwareontwikkelaar van Google veroorzaakte een media-storm door te stellen dat zijn werkgever gebruikmaakt van een zelfbewuste chatbot. Maar is dat wel mogelijk? En wat betekent het dat we computers ontwikkelen die ons kunnen doen geloven dat ze bewust zijn?

Lees meer
Woede
Woede

Weekendlijstje: Woede

Een groep woedende boeren trok afgelopen week naar het huis van minister Van der Wal om hun onvrede te uiten over de nieuwe stikstofmaatregelen van het kabinet. Hoewel er in de maatschappij begrip lijkt te bestaan voor de boosheid bij boeren, klinkt er ook kritiek op de manier waarop zij deze boosheid uiten. Wat is woede, hoe gaan er mee om en kunnen we het positief inzetten? Daarover meer in dit weekendlijstje.  

Lees meer