Home Waanzin Gek of geniaal? Geschiedenis van de waanzin
Waanzin

Gek of geniaal? Geschiedenis van de waanzin

Door Wouter Kusters op 03 januari 2013

Cover van 01-2013
01-2013 Filosofie magazine Lees het magazine

Nog nooit was de onderdrukking van ‘geestelijke afwijkingen’ zo sterk. Tegelijkertijd zijn we nog steeds in de ban van de geniale gek. Filosoof en schrijver Wouter Kusters, die als patiënt zelf verbleef in een psychiatrische kliniek, schrijft een korte geschiedenis van de waanzin.

Iedereen kent wel die foto van Albert Einstein waarop hij zijn tong uitsteekt. Omdat we weten dat hij een beroemd en respectabel natuurkundige is, vinden we de vreemde gezichtsuitdrukking op dit portret typerend voor een geniaal wetenschapper. Gedrag dat we veelal als problematisch, psychisch gestoord of zelfs ‘ziek’ beoordelen, is voor mensen met ‘creatieve beroepen’ en ook filosofen acceptabel en misschien zelfs gewenst. Wittgensteins eigenaardige uitvallen naar zijn leerlingen en vrienden, en zijn grillige conversatiewijze beschouwen zijn biografen met milde welwillendheid als iets wat bij zijn wijsheid hoort. Van kunstenaars wordt nog sterker een aardige dosis waanzin verwacht. ADHD-achtige hyperactiviteit, obsessionele fixatie op het werk en manisch-depressieve stemmingswisselingen lijken eigen te zijn aan het leven van de kunstenaar. Een kunstenaar die innerlijk helemaal normaal is, laadt de verdenking op zich dat diens kunstwerken ook niet zo ‘diep’ zullen zijn – en terecht, want studies wijzen keer op keer uit dat er een relatie is tussen creativiteit en waanzin (zie het werk van Kay Redfield Jamison).

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Relevante berichten

Waanzin
Voor leden

Jonge Denkers: Bedenk je eigen ‘normaal’, maar respecteer altijd de ander

Wie is hier nou gek? – Jonge Denkers over waanzin   Jonge Denkers noemen we ze: scholieren die uitblinken in het vak filosofie. Een aantal van hen schreef op ons verzoek een essay over waanzin. De beste essays staan hieronder. Wat normaal is, bepaal jij zelf. Tegelijk… Read More

Lees meer
Karlijn Roex: ‘Alle burgers zijn surveillanten geworden van politie en Justitie’
Karlijn Roex: ‘Alle burgers zijn surveillanten geworden van politie en Justitie’
Waanzin
Voor leden

Karlijn Roex: ‘Alle burgers zijn surveillanten geworden van politie en Justitie’

Vrijwel dagelijks berichten de media over ‘verwarde personen’. Met dat label ben je de rest van je leven verdacht. Socioloog Karlijn Roex, een van de sprekers tijdens het Waanzinfestival, onderzoekt de groeiende afkeer van het ‘niet-normale’. Ook zijzelf belandde ooit als ‘verwarde’ in de politiecel. Omdat ze haar sleutels kwijt was. Wat… Read More

Lees meer
Lof der zotheid
Lof der zotheid
Waanzin
Voor leden

Lof der zotheid

Waanzin speelt een belangrijke rol in de filosofie. Tussen waanzin en genialiteit zit een dunne scheidslijn, betoogt Schopenhauer. Volgens anderen wordt ons verstand zonder waanzin een kille, niet-creatieve ‘machine’. Acht filosofen en hun visie op waanzin.   Verstand zonder waanzin is koud en niet-creatief Friedrich Schelling De… Read More

Lees meer
Postuum interview Foucault: ‘Dit meldpunt kadert de verwarde mens in’
Postuum interview Foucault: ‘Dit meldpunt kadert de verwarde mens in’
Waanzin
Voor leden

Postuum interview Foucault: ‘Dit meldpunt kadert de verwarde mens in’

Er komt een landelijk telefoonnummer voor klachten over verwarde personen. Michel Foucault, filosoof van de waanzin, vindt dat een verontrustende ontwikkeling. Tekst loopt door onder afbeelding Illustratie: Berend Vonk Wat vindt u ervan dat burgers verward gedrag straks makkelijker kunnen melden? ‘In de… Read More

Lees meer