Home ‘Geen maatschappij kan zonder dwaasheid aangenaam of duurzaam zijn’

‘Geen maatschappij kan zonder dwaasheid aangenaam of duurzaam zijn’

Door Johan Huizinga op 13 november 2012

02-2001 Filosofie magazine Lees het magazine

In 1924 schreef historicus Johan Huizinga een biogra­fie over Desiderius Erasmus. Het is nog altijd het standaard­werk over de Rotterdammer. Vandaar dat het binnenkort opnieuw wordt uitge­bracht. Dwaasheid? Misschien, maar wat is het leven zonder?

Onder het rijden over de bergpassen van de Alpen was zijn rusteloze geest, nu enkele dagen door geen gezette arbeid geboeid, bezig met alles wat hij in de afgelopen jaren gestu­deerd en gelezen had, met alles wat hij gezien had. Wat een ambitie, wat een zelfbe­drog, wat een hoogmoed en inbeelding, waar de wereld vol van was! Hij dacht aan Thomas More, die hij nu spoedig zou terug­zien, de geestigste en wijste van zijn vrienden, met die naam Moros, Grieks voor dwaas, die zo weinig bij zijn wezen paste. En in het vooruitzicht van de vrolijke scherts die hij zich van het verkeer met More opnieuw beloof­de, rees voor zijn geest dat meesterstuk van humor en wijze ironie, Moriae Enco­mium, de Lof der Zotheid. De wereld als het tafereel der algemene dwaasheid, de dwaasheid als het onmisba­re element, dat leven en samenleving mogelijk maakt, en dit alles in de mond gelegd aan Stultitia, de dwaasheid zelve (waar tegenbeeld van Minerva) die in een lofrede op haar macht en nuttigheid zichzelve prijst. Naar de vorm een ‘Declamatio’, zoals hij ze wel uit het Grieks van Libanius had vertaald. Naar de geest een herleving van Lucianus, wiens Gallus, door hem drie jaar eerder vertaald, het thema kan hebben gesugge­reerd.

Het moeten onvergelijkelijk heldere momenten geweest zijn in dat schitterende brein. Al de bijzonderheden van klassieke lectuur, die hij het vorige jaar in zijn nieuwe uitgave der Adagia had verwerkt, waren in dat onbegrijpelijk sterke en ruime geheugen nog bij de hand, en nog zoveel daarenboven. Als door een behaaglijk herkauwen van al die wijsheid der Ouden zonderde hij de sappen af voor zijn vertoog.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.