Home Douwe Draaisma: ‘De mens is wat hij zich herinnert’

Douwe Draaisma: ‘De mens is wat hij zich herinnert’

Door Martin Dijkstra op 02 januari 2017

Douwe Draaisma: ‘De mens is wat hij zich herinnert’
Cover van 01-2017
01-2017 Filosofie magazine Lees het magazine

‘Wij zijn ons geheugen’, volgens de Groningse psycholoog Douwe Draaisma. Maar dat geheugen is wel onbetrouwbaar. 

Ons geheugen is te vergelijken met een verhalenverteller, schrijft Douwe Draaisma in zijn nieuwste boek Als mijn geheugen me niet bedriegt. De Groningse hoogleraar geschiedenis van de psychologie schreef eerder al verschillende boeken over het geheugen. Zijn bekendste werk is waarschijnlijk Waarom het leven sneller gaat als je ouder wordt uit 2001. Maar het geheugen is dan ook niet zomaar iets: ‘wij zijn ons geheugen’, komt volgens Draaisma dichter bij de waarheid dan ‘wij zijn ons brein’. Zonder ons geheugen zouden we geen persoon kunnen zijn. Draaisma: ‘Je kunt geen afspraken maken met een geheugenloos mens; je kunt nauwelijks een gesprek met hem voeren, omdat iemand zonder geheugen nu eenmaal niet in staat is om een enigszins eenduidig verhaal over zichzelf te vertellen.’ Ons geheugen maakt dus dat we zijn wie we zijn – het verleden bepaalt het heden –, maar in zijn nieuwste boek laat Draaisma zien dat het omgekeerde net zo goed het geval is: hoe vreemd het op het eerste gezicht misschien mag lijken: ons heden bepaalt ook ons verleden.

Draaisma: ‘Het geheugen heeft net als een verhalenverteller of een schrijver altijd een perspectief. Dat perspectief bepaalt wat er wel in het verhaal komt en wat niet, dus wat we ons wel herinneren en wat we ons niet herinneren. En dat perspectief kan veranderen door iets wat nu gebeurt, en daarmee verandert er ook iets in wat en hoe we herinneren. Als je bij het schrijven van een verhaal aan het einde een wijziging doorvoert, moet je vaak aan het begin ook wat aanpassen om het verhaal rond te maken.’

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.