Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

FM nr. 5/2015

De Kant van René

René Gude
Voormalig Denker des Vaderlands

Immanuel Kant was voor René Gude een van de belangrijkste filosofen. In deze hommage aan Kant laat hij zien hoe de mens zijn vrijheid kan benutten – paradoxaal genoeg door zichzelf regels op te leggen.
 

De kernvraag in Immanuel Kants (1724-1804) praktische filosofie is: ‘Wat moet ik doen?’ Dat klinkt tamelijk vanzelfsprekend en zelfs een beetje naïef, maar het had geen haar gescheeld of Kant had de vraag ‘Wat moet ik laten?’ centraal gesteld. Op zijn 31ste schreef hij in Allgemeine Naturgeschichte (1755): ‘Als we met enige distantie naar de mens op deze wereld kijken, dan zie je een belachelijke figuur met een betreurenswaardig lot. Dit wezen lijkt geschapen te zijn om als een plant vocht op te nemen, te groeien, zijn geslacht voort te zetten, oud te worden en te sterven. Dat hoogst eigenaardige vermogen om met enige distantie naar zichzelf te kijken is voor de mens eerder een vloek dan een zegen. Omdat hij zich bewust is van zijn groei, zijn geslacht, zijn veroudering en zijn dood, gaat hem die cyclus veel moeizamer af dan echte planten, die het doel van hun bestaan op trefzekerder wijze en met meer waardigheid bereiken. Ieder mens maakt een eigen landkaart van zijn bestemming in deze wereld. Hij vormt zich voorstellingen van vaardigheden die hij wil verwerven, van eer en gemak die voor hem in het verschiet liggen, van duurzame gelukzaligheid in het huwelijkse leven en van een lange rij genoegens en projecten, die als lichtbeelden in een toverlantaarn door zijn levendige verbeelding spelen. Maar tijdens deze dromerijen leidt het ware lot ons op heel andere wegen, die maar zeer zelden lijken op wat wij onszelf beloofd hebben. Wij worden teleurgesteld bij iedere stap die we zetten, maar ondertussen gaat onze verbeeldingskracht onvermoeibaar voort met haar werk en wordt niet moe nieuwe ontwerpen te tekenen, tot de dood – die zich altijd in het halfduister ophield en eindeloos ver weg leek – plotseling aan het hele spel een einde maakt. Alles gaat in een stroom voorbij en de veranderlijke smaak en de vele temperamenten van mensen maken het spel ongewis en bedrieglijk.’

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden