Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

vrijdag 9 april 2021

Weekendlijstje: Vertrouwen

Tim Outhoorn

Premier Mark Rutte raakte in opspraak nadat hij zichzelf tegen had gesproken over CDA-kamerlid Pieter Omtzigt. Volgens sommigen heeft dit het vertrouwen in Mark Rutte ernstig aangetast. Wat is vertrouwen precies? Kunnen we politici überhaupt vertrouwen? En wat betekent het om iemand wel, of juist niet, te kunnen vertrouwen? Een weekendlijstje over vertrouwen.

Voorspelbaar

Wat is vertrouwen? Volgens publieksdenker Bas Haring liggen vertrouwen en voorspelbaarheid dicht bij elkaar. Om iemand te vertrouwen moeten we volgens hem weten wat diegene gaat doen. Maar als ik zelf onvoorspelbaar ben, omdat ik niet weet of ik morgen hetzelfde vind als vandaag, kan ik mezelf dan wel vertrouwen? ‘Iemand die écht grillig is – zoals ik – kan zijn eigen onvoorspelbaarheid niet voorspellen. Merkt niet dat-ie grillig en onvoorspelbaar is, en is dus dubbel onvoorspelbaar. Dubbel onbetrouwbaar voor zichzelf.’

Lees hier wat Bas Haring nog meer schrijft over de aard van vertrouwen

Onrealistische beloftes

Politici moeten stoppen de indruk te wekken dat ze er zijn om ons onze zin te geven, vindt  hoogleraar politieke en sociale filosofie Bert van den Brink. Daardoor wordt de indruk gewekt dat er iets mis is als de politiek niet precies doet wat mensen willen. Maar het is onrealistisch dat één beleid iedereen tevreden stelt. ‘Politici moeten vooral goed zijn voor de samenleving als geheel. Niet iedereen die deel uitmaakt van die samenleving hoeft het per se met die beslissingen eens te zijn.’

Lees hier wat we volgens Van den Brink van onze politici mogen verwachten 

Vertrouwen en taal

We onderscheiden onszelf vaak van andere diersoorten via het feit dat wij een taal hebben. Maar wat is het werkelijke verschil? Zweedse linguïst en natuurkundige Sverker Johansson stelt dat we alleen talig zijn omdat we in staat zijn tot vertrouwen. Daarom hebben wij mensen taal ontwikkeld en chimpansees bijvoorbeeld niet. ‘Naar menselijke maatstaven zijn chimpansees paranoïde wezens, en met reden, want ze staan erom bekend dat ze elkaars baby’s meedogenloos doden. Als je anderen niet kunt vertrouwen, heb je ook geen reden om een taal te gebruiken.’

Lees hier wat Sverker Johansson nog meer vertelt over wat voor rol vertrouwen speelt in onze taal

Vertrouwenscrisis

We spreken vaak over vertrouwen als iets intiems, iets wat ontstaat wanneer we iemand toelaten in ons privéleven. Maar volgens filosoof Ivana Ivkovic speelt vertrouwen juist in de contacten buiten de deur een belangrijke, en zelfs transformerende, rol in onze samenleving. Volgens Ivkovic pakken we daardoor het terugwinnen van vertrouwen verkeerd aan. ‘Het is zinvoller om te kijken welke mechanismen vertrouwen ondermijnen, en welke het zouden kunnen ondersteunen.’

Lees hier meer over hoe vertrouwen een samenleving vooruit kan helpen

Leugens in de politiek

Horen leugens thuis in de politiek? Al sinds het Romeinse rijk is het devies om vooral manipulatief te zijn. Rogier van der Wal vertelt over Quintus, die in 64 v.Chr. een politieke campagne voerde. ‘Al moet je van je campagne één grote show maken, knoop één ding in je oren: in campagnetijd moet je je uitdrukkelijk onthouden van politiek, om niemand voor het hoofd te stoten.’

Lees hier meer over welk politieke lessen Rogier van der Wal heeft meegenomen uit de oudheid