Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

vrijdag 5 februari 2021

Weekendlijstje: onderwijs

Femke van Hout

Afgelopen dinsdag kondigde het kabinet aan dat de basisscholen ondanks de doorwoekerende coronacrisis weer opengaan. Het maatschappelijk belang van scholen speelde bij deze overweging een doorslaggevende rol. Maar wat is dit maatschappelijke belang dan precies? En hoe kunnen we dit waarborgen? Een weekendlijstje met vijf denkers over het maatschappelijk belang van het onderwijs.

Kritische burgers

Volgens filosoof Martha Nussbaum is het opleiden van scholieren tot betrokken en zelfstandige burgers de voornaamste taak van het onderwijs. Maar dat kan alleen als er niet steeds wordt bezuinigd op de geesteswetenschappen, stelt ze. Volgens Nussbaum verkeert het onderwijs wereldwijd in een diepe crisis. ‘Het kortetermijndenken regeert. Vakken die scholieren en studenten opvoeden tot volwaardige wereldburgers – de liberal arts – staan overal onder druk. Vakken daarentegen die de economie vooruit zouden helpen krijgen van overheden alle ruimte en geld.

Lees hier het interview met Martha Nussbaum over de crisis van het onderwijs.

Meten is (z)weten

In het onderwijs is een semiwetenschappelijke meetcultuur geslopen. Maar kun je zaken als persoonlijke groei en burgerschapskwaliteit wel méten? Zijn dat prestaties die je kunt afvinken op basis van landelijke leerlijnen? Volgens journalist Fleur Jurgens draven volwassenen door in hun neiging kinderen als maakbare projecten te beschouwen. ‘De suggestie van meten is schadelijk voor ieders ontwikkeling. Vergelijk het met dat wat je waardeert aan je partner. Daar is geen maat voor. Zo kennen de meeste dimensies van het leven geen sterke, meetbare leerlijnen.’

Lees hier meer over de schadelijkheid van overijverig meten.

Bildung

Hoe breng je het ontwikkelen van kinderen tot kritische burgers als leraar in de praktijk? Wat doe bijvoorbeeld met een klas die in groepen uiteen dreigt te vallen door culturele of ideologische verschillen? Of als leerlingen er extreme meningen op nahouden? Een extra lesje maatschappijleer of politieke filosofie zal hier niet helpen, stellen pedagogen Jeroen Onstenk en Rob Bartels in Wijsgerig Perspectief. Volgens hen zouden scholen meer aan Bildung moeten doen; een oud Duits begrip dat staat voor een brede persoonlijke en maatschappelijke vorming.

Lees hier meer over het belang van Bildung, met name in het middelbaar beroepsonderwijs.

Emancipatie en gelijkheid

De coronacrisis dreigt de bestaande ongelijkheid in het onderwijs te vergoten, waarschuwde de Onderwijsraad in juni 2020. Volgens filosofen Marli Huijer en Martin van Diggele druist zulke ongelijkheid tussen leerlingen in tegen de belangrijkste doelen van het onderwijs: emancipatie en gelijkheid. ‘Doel is om zoveel mogelijk mensen op te leiden tot een goed niveau. Niet een select groepje mensen, maar alle burgers moeten optimale kansen op zelfontplooiing worden geboden.’

Lees hier meer over emancipatie en gelijkheid in het onderwijs.

Elitescholen

Niet alleen de onderwijsinstellingen moeten gelijkheid binnen het onderwijs waarborgen, ook ouders dragen hiervoor morele verantwoordelijkheid, betoogt journalist Mariska Jansen. Ze ziet in haar wijk veel witte, hoogopgeleide ouders die hun kinderen naar een eliteschool sturen. Dit werkt segregatie in de hand. ‘Ouders willen het beste voor hun kind, maar moeten zich ook afvragen: wat is mijn ideale samenleving?’

Lees hier meer over segregatie en elitescholen.